Dołącz do czytelników
Brak wyników

Powikłania oddechowe i fizjoterapia oddechowa pacjenta po urazie rdzenia kręgowego na poziomie szyjnego odcinka kręgosłupa. część II

Artykuły z czasopisma | 23 lipca 2018 | NR 71
323

Rdzeń kręgowy (łac. medulla spinalis) jako integralna część centralnego układu nerwowego przewodzi impulsy elektryczne pomiędzy mózgowiem a obwodowym układem nerwowym. Jego niewielka masa (waga ok. 30 g) świadczy niewątpliwie o wyjątkowej delikatności i podatności na uszkodzenia poprzez struktury go otaczające. Złożoność wtórnych powikłań powstałych po urazie rdzenia kręgowego wymaga wielospecjalistycznego leczenia oraz ukierunkowanej strategii neurorehabilitacyjnej. Istotnym elementem w przebiegu procesu terapeutycznego jest fizjoterapia oddechowa.

W pierwszej części artykułu przedstawione zostały zagadnienia dotyczące procesu respiracji w ujęciu mięśniowo-szkieletowym, powikłań oddechowych w następstwie uszkodzenia rdzenia kręgowego, a także początkowy przebieg fizjoterapii oddechowej. Zaprezentowano techniki poprawiające elastyczność i przesuwalność skóry oraz powięzi dla utrzymania optymalnych parametrów mobilności klatki piersiowej. Opisano terapię z uwzględnieniem technik unilateralnych oraz bilateralnych dla selektywnej oraz globalnej pracy mięśni wdechowych właściwych oraz rezerwowych. Terapię przeprowadzono w pozycjach: leżenia tyłem, leżenia przodem, leżenia na boku oraz pozycji siedzącej.

W tym artykule zaprezentowana zostanie fizjoterapia ukierunkowana na aktywizację mięśni wdechowych właściwych oraz wydechowych pomocniczych w pozycji siedzącej oraz stojącej.     

Pozycje wyższe stwarzają idealne warunki dla przeprowadzenia fizjoterapii oddechowej. Ponadto stymulują reakcje posturalne, przeciwdziałają osteoporozie, poprawiają procesy trawienne oraz perystaltykę jelit. Na zdjęciach 1 i 2 zaprezentowano terapię ukierunkowaną na stymulację przepony oraz aktywizację mięśni międzyżebrowych zewnętrznych. Wsparcie tułowia pacjenta przez pionizator (kompresja powłok brzusznych) powoduje dodatkowy opór dla przedniej ściany brzucha, stymulując pośrednio do pracy przeponę. Fizjoterapeuta poprzez zastosowanie oporu manualnego dla mięśni międzyżebrowych zewnętrznych na wysokości mostka (z przodu) i kręgosłupa piersiowego (z tyłu) wykorzystuje odruch na rozciąganie na początku i w trakcie trwania wdechu. Opór ze strony terapeuty (dla aktywizacji mięśni międzyżebrowych zewnętrznych) może zostać przyłożony także na poziomie poszczególnych żeber (z boku).

Przebieg fizjoterapii oddechowej u pacjenta dotyczył także stymulacji mięśni wydechowych rezerwowych. Wydech jest aktem biernym przebiegającym w wyniku wyzwolenia energii elastycznej płuc i klatki piersiowej nagromadzonej w czasie wdechu. Intensywny oraz długotrwały wysiłek charakteryzujący neurorehabilitację pacjentów po urazie rdzenia kręgowego wymaga jednak odpowiedniej wydolności zarówno mięśni wdechowych, jak i wydechowych. W związku z powyższym fizjoterapia oddechowa jako jeden z elementów rehabilitacji neurologicznej powinna zawsze uwzględniać aktywny wydech jako nieodzowną część procesu oddechowego. 

Na zdjęciu 3 przedstawiono pacjenta wykonującego ruch z pozycji półleżącej do siedzącej z wykorzystaniem obciążenia wspomagającego na zestawie bloczkowo-linkowym. W powyższym ćwiczeniu stymulacji podlegają mięśnie wydechowe rezerwowe, które funkcjonalnie powoduję także zgięcie tułowia. Kolejne ćwiczenie przedstawia wzmacnianie mięśni prostowników tułowia wspomagających akt nasilonego wydechu. Pacjent wykonuje ruch przejścia z pozycji siedzącej do pozycji półleżącej z oporem na zestawie bloczkowo-linkowym, gdzie obciążenie podczepione jest do kamizelki (zdj. 4). W powyższych ćwiczeniach celowo wykluczono zaangażowanie kończyn górnych pacjenta (przyczepiając obciążenie do kamizelki), ukierunkowując terapię na intensywniejszą pracę mięśni tułowia. Ogranicza to kompensacyjne wykorzystanie kończyn górnych dla utrzymywania równowagi i stabilności w trakcie trwania ruchu. Ćwiczenia w pozycji siedzącej można także przeprowadzić na niestabilnym podłożu. 

Następne ćwiczenie polegało na wykonywaniu kontrolowanego skłonu bocznego z asystą terapeuty. Wykorzystanie niewielkiego obciążenia zewnętrznego przedniego (podczepionego do kamizelki) powoduje zmniejszenie kifotyzacji kręgosłupa lędźwiowego oraz ogranicza hiperkifozę kręgosłupa piersiowego, neutralizując ich ustawienie przestrzenne (zdj. 5, 6). Powyższy mechanizm ogranicza także protrakcyjne ustawienie głowy oraz obręczy barkowej. W powyższym ćwiczeniu wzmacnianiu podlegają mięśnie biorące udział w zgięciu bocznym kręgosłupa. Kolejnym etapem jest samodzielne wykonywanie skłonu bocznego w podporze na rękach z uwzględnieniem zaangażowania mięśni obręczy barkowej oraz kończyny górnej (zdj. 7, 8).

W pozycji stojącej przeprowadzono terapię angażującą do pracy mięśnie prostujące tułów (zdj. 9, 10), zginające tułów (zdj. 11, 12) oraz zginające bocznie tułów (zdj. 13, 14). W powyższym treningu terapeuta nie stosował oporu manualnego. Wykonano ponadto ćwiczenia dla zginaczy i prostowników tułowia z wykorzystaniem wałka, poprawiając elastyczność mięśni obręczy barkowej i klatki piersiowej (zdj. 15). W celu pobudzenia mięśni w okolicy obręczy barkowej (pomocnicze mięśnie oddechowe) wykonano ćwiczenia w zamkniętym łańcuchu kinematycznym (dla kończyn górnych). Zdjęcia 16 i 17 przedstawiają ćwiczenie, w którym poprzez zastosowanie oporu na wysokości stawów łokciowych terapeuta utrudnia ruch pacjenta w kierunku przednim i tylnym. Wpływa to na stymulację mięśni w obrębie łopatki oraz klatki piersiowej. Na zdjęciach 18 i 19 zaprezentowano trening mięśni zginających bocznie kręgosłup z aktywizacją mięśni na poziomie obręczy barkowej i kończyn górnych. Zastosowano także terapię ukierunkowaną na poprawę stabilizacji i równowagi,...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy