Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

15 marca 2019

NR 103 (Marzec 2019)

Rehabilitacja blizny po cesarskim cięciu

0 42

Cesarskie cięcie jest najczęściej wykonywaną operacją położniczo-ginekologiczną. Pozostaje po nim blizna, która wpływa nie tylko na ograniczenie ruchomości skóry, ale także na ruchomość wszystkich tkanek połączonych zrostem z obszarem blizny. Nieprawidłowości w procesie formowania się blizny mogą nieść ze sobą konsekwencje w postaci bólów głowy, zespołów bólowych kręgosłupa i miednicy, a nawet zespołów bólowych narządu ruchu. Wczesna rehabilitacja blizny po cesarskim cięciu jest ważnym czynnikiem w procesie jej formowania się.

Blizna to zmiana skórna zbudowana z tkanki łącznej włóknistej, która powstaje w miejscu uszkodzenia skóry, a także tkanek głębiej położonych. Powstawanie blizn jest częścią procesu naturalnego gojenia oraz regeneracji skóry, podczas którego uszkodzoną skórę właściwą zastępuje tkanka łączna. W przebiegu gojenia się rany bierze udział wiele czynników. Proces gojenia jest skomplikowany. Składają się na niego sprzężone reakcje kataboliczne (np. tworzenie włókien kolagenowych), jak również reakcje anaboliczne (np. rozpad nadmiernego kolagenu). 

W aspekcie rehabilitacji blizny proces jej powstawania dzieli się na fazy. To, w jaki sposób można pracować z blizną, zależy od fazy blizny. Wyróżnia się trzy etapy: 

I faza – faza zapalenia, 
II faza – rozrostu/proliferacji i angiogenezy, 
III faza – zwana fazą modelowania/przebudowy.

 

Pierwsza  faza według różnych szacunków trwa od dwóch do pięciu dni od operacji. Uczestniczą w niej przede wszystkim makrofagi, które wydzielają cytokiny oraz czynniki wzrostu. 
Odpowiednie gojenie się blizny następuje w etapie proliferacji. Występujący kolagen umożliwia wytworzenie się blizny. Zachodząca migracja oraz rozrost różnych typów komórek ma na celu naprawę miejsca zranienia. Etap ten trwa do ok. sześciu–ośmiu tygodni po operacji. Proces ten ma duże znaczenie w wytrzymałości mechanicznej blizny. Trzeba zaznaczyć, że blizny nie są w stanie osiągnąć wytrzymałości normalnej skóry. Przy prawidłowym procesie gojenia uszkodzona skóra jest w 80% tak mocna, jak skóra zdrowa. Jednak zbyt intensywny proces kurczenia może przyczyniać się do powstania przykurczy i tym samym ograniczyć funkcję formowania tkanki. 
Ostatnia faza – modelowania blizny – trwa od ok. pół roku do dwóch lat po operacji. Stanowi ona podstawową część procesu gojenia. Podczas fazy III zachodzi przebudowa blizny. W procesie przebudowy dochodzi do zwiększenia wytrzymałości mechanicznej rany. Po tygodniu wytrzymałość ta wynosi 3%, po trzech tygodniach, w znacznej fazie modelowania – 20%. Natomiast po trzech miesiącach osiąga ona swoje maksimum, czyli 80% wytrzymałości prawidłowej skóry. Proces przebudowy może trwać nawet 12 miesięcy od urazu. 

Cesarskie cięcie

Jest to operacja, podczas której skóra, tkanka podskórna, powięź oraz macica zostają przecięte. Mięśnie brzucha nie są przecinane, tylko rozsuwane na boki. Niestety, podczas ich rozsuwania dochodzi do przerwania tkanki między nimi, tzw. powięzi. Po cesarskim cięciu proces gojenia się rany to bardzo istotna kwestia, nie tylko estetyczna. 

Dysfunkcje po cesarskim cięciu

Różnymi konsekwencjami cesarskiego cięcia mogą być m.in. zakażenia rany, zrosty, bóle głowy, a także pleców, które mogą zacząć doskwierać nawet do kilku lat po operacji. Grubość oraz przesuwalność blizny względem tkanki podskórnej i powięzi są istotnymi czynnikami, które wpływają na powstawanie dysfunkcji. Blizna wpływa nie tylko na ograniczenie ruchomości skóry, ale także na ruchomość wszystkich tkanek połączonych zrostem z obszarem blizny. 
Zrosty są to sklejenia, zrośnięcia tkanek ze sobą w okolicy rany. Tkanki podczas gojenia zrastają się ze sobą. Zrosty są potrzebne do zabliźnienia rany, jednakże czasem powstaje ich zbyt wiele, przez co nie są w stanie przesuwać się względem siebie. Gdy zrosty obejmą okolice jelita, mogą wystąpić problemy trawienne, uczucie rozpierania w brzuchu, bolesne wzdęcia, niedrożność jelit. Aby zapobiec wyżej wymienionym konsekwencjom, należy przeprowadzić rehabilitację blizny.
Odległymi (zarówno w czasie, jak i miejscu występowania) konsekwencjami zrostów po cesarskim cięciu, wynikającymi z restrykcji w obrębie gojących się tkanek (czyli obniżonej możliwości ślizgu pomiędzy kolejnymi warstwami tkanek), mogą być zespoły bólowe narządu ruchu. Są one trudno identyfikowalne z występowaniem blizny, a ich bezpośrednią przyczyną jest związane z występowaniem blizny (a więc obszaru tkanek sklejonych ze sobą i nierozciągliwych) zaburzenie wzorca postawy ciała i chodu, zmiana napięcia oraz długości spoczynkowej antagonistycznych grup mięśniowych, zmiana geometrii i zmniejszenie elastyczności powięzi. Do często spotykanych dolegliwości będą tu należały bóle głowy, zespoły bólowe kręgosłupa i miednicy.

Diagnostyka blizny po cesarskim cięciu

W diagnostyce ocenia się wygląd blizny oraz jej ruchomość. Ocena ruchomości blizny po cesarskim cięciu odbywa się poprzez ułożenie opuszków bądź całej dłoni bezpośrednio na bliźnie lub w jej okolicy. W takim chwycie wykonuje się przesuwanie blizny w różnych kierunkach. W ten sposób ocenia się przesuwalność skóry względem powię...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy