Terapia moczenia nocnego dzieci za pomocą osteopatii

Nowoczesne metody fizjoterapii

Terapia osteopatyczna moczenia nocnego (enuresis nocturna) wymaga specjalistycznej wiedzy dotyczącej dynamiki anatomicznej danego obszaru oraz fizjologicznych funkcji pęcherza. Kompetencje diagnostyczne są ściśle związane ze zrozumieniem procesów fizjologii. Diagnostyka osteopatyczna różni się jednakże od rozpoznania dokonywanego zgodnie z kanonami medycyny akademickiej i opiera się na innych kanałach dostępu diagnostycznego oraz odmiennych metodach badania. 

›W piśmiennictwie osteopatycznym zostały uwzględniane i poddawane dyskusji następujące mechanizmy dysfunkcji i aspekty możliwej terapii osteopatycznej: mikcja, unerwienie omawianego obszaru, ograniczenia bezpośredniego i pośredniego ślizgu tkankowego, np. struktur otrzewnowych, ograniczenia mobilności lokalnych struktur więzadłowych, osłabienie dna miednicy, związki z funkcją przepony, dysfunkcje somatyczne kręgosłupa, miednicy i kończyn dolnych, obstrukcje dróg oddechowych, zaparcia, zastoje w obszarze miednicy, uwarunkowania tętnicze i hormonalne. Sukcesy terapeutyczne postępowania osteopatycznego w przypadku moczenia nocnego nie zostały obecnie jeszcze w dostatecznym stopniu przebadane i jednoznacznie udowodnione. 

POLECAMY

W pierwszej części publikacji zawarto krótką charakterystykę, definicję, etiologię oraz informacje dotyczące diagnozy i leczenia oraz możliwego miejsca osteopatii w terapii moczenia nocnego. W dyskusji skupiono się na omówieniu aspektów anatomicznych, fizjologicznych i psychoemocjonalnych w zakresie adekwatnym do poruszanej tematyki. 

Postępowanie osteopatyczne, jego podłoże teoretyczne oraz wymiar praktyczny ma duże znaczenie w przypadku terapii moczenia nocnego, biorąc pod uwagę fakt, że problem ten dotyka 15–20% pięciolatków [7, 17] i stanowi najczęstszy symptom urologiczny [34] w tej grupie wiekowej i że dzieci od piątego roku życia często poddawane są leczeniu [54]. Należy pamiętać, że odsetek samoistnego ustąpienia objawów jest znaczny [17]. 

Etiologia i patofizjologia 

Moczenie nocne definiowane jest jako uogólnione moczenie się podczas snu występujące u dzieci w wieku od piątego roku życia przynajmniej podczas dwóch nocy w miesiącu bez objawów występujących podczas dnia lub współistniejących infekcji dróg moczowych [3, 34].

Etiologia i patofizjologia schorzenia dotychczas nie zostały w pełni wyjaśnione. Prawdopodobne jest występowanie wielu czynników sprawczych [36, 48]. Ich znajomość jest ważna z punktu widzenia osteopatycznego ze względu na możliwość wdrożenia odpowiedniej terapii. Wśród najczęstszych przyczyn moczenia nocnego wymienia się [34]: 

  • zahamowanie związane z rozwojem (dojrzewaniem) odruchu mikcji (opóźnione dojrzewanie kontroli korowej sprawowanej przez ośrodkowy układ nerwowy nad dolnymi drogami moczowymi skutkujący nadaktywnością mięśnia wypieracza pęcherza), 
  • predyspozycje genetyczne/rodzinne (dziedziczenie autosomalne dominujące [52]),
  • zaburzenia wydzielania hormonu antydiuretycznego (antidiuretic hormone – ADH): zwiększona nocna produkcja moczu ze względu na niedostateczne powstawanie ADH w nocy [37], 
  • zaburzenia snu, 
  • niewłaściwe nawyki związane z podażą płynów, 
  • zaburzenia psychogenne, 
  • opóźnienie dojrzewania ośrodkowego układu nerwowego. 

W przeciwieństwie do moczenia nocnego w przypadku nietrzymania moczu dochodzi do zmian anatomicznych w obrębie dolnych lub górnych dróg moczowych 
(np. cofania się moczu z pęcherza do nerek, podpęcherzowych przeszkód w odpływie moczu), czemu nierzadko towarzyszą infekcje dróg moczowych [3]. 

Diagnostyka i leczenie metodami medycyny akademickiej 

Diagnostyka i różnicowanie z innymi formami zaburzeń pracy pęcherza (przede wszystkim z dziecięcym nietrzymaniem moczu) są z reguły możliwe za pomocą podstawowych metod nieinwazyjnych [34, 45]. W leczeniu obecnie stosowana jest metoda połączona, w skład której wchodzą trzy elementy: desmopresyna (regulacyjny wpływ na zaburzenia wydzielania ADH) [19], leki rozluźniające mięśniówkę pęcherza wpływające na nadaktywność wypieracza oraz terapia budzenia („dzwonkowa”) jako niedopuszczenie do moczenia nocnego [8, 11, 20].

Po odstawieniu leków moczenie nocne często nawraca, w przeciwieństwie do terapii „dzwonkowej” (budzenia), przy której odsetek nawrotów sięga zazwyczaj tylko 50% [21]. Początkowo próbować można interwencji behawioralnych, np. wysadzania dziecka na toaletę podczas snu, nocnego budzenia w celu skorzystani...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!

Przypisy