Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowoczesne metody fizjoterapii

10 lipca 2018

NR 90 (Styczeń 2018)

Wpływ treningu psychomotorycznego na realizację zadań typu dual-task w grupie osób chorych na stwardnienie rozsiane

0 1468

Stwardnienie rozsiane wiąże się z występowaniem różnego rodzaju deficytów zarówno w sferze fizycznej, jak i poznawczej. Objawy poznawcze i motoryczne często współwystępują i mogą się na siebie nakładać, a zjawisko to określane jest mianem interferencji poznawczo-motorycznej. Występowanie tego zjawiska może w znaczący sposób utrudniać codzienne funkcjonowanie chorych. Jedną z form terapii łączącą w sobie elementy ruchowe i poznawcze jest terapia psychomotoryczna (psychomotor therapy – PMT). 

Do najczęściej obserwowanych objawów należą m.in. obniżenie sprawności motorycznej, obniżenie siły mięśniowej i zwiększone napięcie mięśniowe. W zakresie funkcjonowania umysłowego często stwierdza się zmniejszenie tempa procesów poznawczych, trudności z koncentracją, osłabienie pamięci świeżej oraz obniżoną fluencję słowną. Objawy poznawcze i motoryczne często współwystępują i mogą się na siebie nakładać. W efekcie osoby z stwardnieniem rozsianym mogą mieć większe niż osoby zdrowe trudności z jednoczesnym wykonywaniem czynności ruchowych i umysłowych (zadania typu dual-task). Oznacza to, że jedna lub obie czynności wykonywane są w sposób zauważalnie gorszy. Zjawisko takie nosi w literaturze nazwę interferencji poznawczo-motorycznej [1]. Interferencja poznawczo-motoryczna obliczana jest jako procent zmiany między realizacją zadania pojedynczego (motorycznego lub poznawczego) a realizacją zadania podwójnego – jednoczesne wykonywanie zadania ruchowego i operacji umysłowych. Procent zmiany jest często określany jako koszty zadania typu dual-task (dual-task costs – DTC). Zjawisko interferencji poznawczo-motorycznej tłumaczone jest na dwa sposoby.

POLECAMY

Pierwsza teoria wykorzystuje metaforę szyjki od butelki. Zgodnie z nią poziom realizacji dwóch zadań będzie ulegał obniżeniu, jeśli oba wymagają korzystania z tych samych lub zbliżonych obwodów neuronalnych. Z kolei drugi model odwołuje się do pojęcia ogólnych zasobów uwagi. Pojemność uwagi ma w tym modelu pewną stałą ilość. Jeśli wymagania realizowanych przez jednostkę zadań przekraczają dostępne zasoby umysłowe, to poziom ich wykonania będzie spadał [2]. Oba modele zakładają przy tym, że zarówno czynności fizyczne, jak i umysłowe wymagają zaangażowania uwagi w mniejszym lub większym stopniu, przy czym osoby o wyższym poziomie niepełnosprawności mogą potrzebować większych zasobów uwagowych do realizacji zadań motorycznych.

Liczne badania wskazują na wpływ interferencji poznawczo-motorycznej na realizację zadań ruchowych w populacji osób ze stwardnieniem rozsianym [1, 3, 4]. Najczęściej sprawdza się wpływ zadań typu dual-task na parametry chodu, równowagę oraz ryzyko upadków w tej grupie chorych. Badanie przeprowadzone przez Motla i wsp. [2] dotyczyło wpływu wykonywania zadań umysłowych na parametry chodu. Uczestnicy wykonywali próby marszu w dwóch wariantach – single-task (test marszu) oraz dual-task (jednoczesny marsz i zadanie umysłowe). Badacze stwierdzili, że przy realizacji zadań typu dual-task u osób ze stwardnieniem rozsianym zmniejszała się prędkość chodu oraz długość kroku. Tempo procesów poznawczych korelowało z DTC – u osób o wyższym tempie procesów umysłowych koszty jednoczesnego wykonywania zadania motorycznego i poznawczego były mniejsze. Podobne efekty uzyskali Sosnoff i wsp. [5]. Dodatkowo przedstawili oni dane świadczące o związkach DTC z poziomem niepełnosprawności uczestników. Osoby o wyższym poziomie niepełnosprawności (wyrażonym wynikiem w skali EDSS) ponosiły wyższe koszty jednoczesnego wykonywania zadań umysłowych i motorycznych. Zjawisko interferencji poznawczo-motorycznej jest jednak obecne nie tylko u chorych z wyraźnie zaznaczoną niepełnosprawnością. Efekty ob...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!

Przypisy

    Aleksandra Mielnik

    Psycholog. Absolwentka psychologii (spec. neurobiopsychologia) na Uniwersytecie Gdańskim. Ukończyła studia podyplomowe Psychologia kliniczna na Gdańskim Uniwersytecie Medycznym oraz studia podyplomowe Diagnoza i terapia neuropsychologiczna na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Zajmuje się diagnozą i rehabilitacją neuropsychologiczną oraz wparciem psychologicznym pacjentów i ich rodzin. Współpracuje z różnymi specjalistycznymi ośrodkami rehabilitacji neurologicznej. Posiada doświadczenie w pracy z pacjentami po udarach mózgu, urazach czaszkowo-mózgowych  i z chorymi na stwardnienie rozsiane.

    Anna Jeszka

    Fizjoterapeuta, terapeuta zajęciowy, psychomotoryk, hirudoterapeuta. Absolwentka Wyższej Szkoły Edukacji i Terapii w Poznaniu, Dolnośląskiej Szkoły Wyższej we Wrocławiu, członek Polskiego Stowarzyszenia Terapii Zajęciowej, Międzynarodowy Blackroll Trainer. Od 2013 roku pracuje w Centrum SM, w Bornym Sulinowie, od 2018 roku prowadzi własny gabinet FIZJOJESZKA w Szczecinku. Zajmuję się rehabilitacją neurologiczną i stomatologiczną. W swojej pracy wykorzystuje m. in. PNF, terapię manualną, terapię narzędziową tkanek miękkich, trening psychomotoryczny, stymulację sensoryczną.

    Anna Ogrodniczak

    Fizjoterapeuta. W 2008 r. ukończyła studia magisterskie na Wydziale Fizjoterapii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Od 2017 r. prowadzi własny gabinet Fizjoterapia Ogrodniczak w Nowem. Wcześniej pracowała w Klinice Rehabilitacji w Nowym Dworze i w Centrum Rehabilitacji dla Osób Chorych na Stwardnienie Rozsiane w Bornem Sulinowie. W swojej pracy z Pacjentami korzysta z metod PNF, Bobath dla dorosłych, neurodynamika kliniczna, terapia manualna wg Kaltenborna-Evjentha, kinesio taping i Nordic Walking. Czynnie i biernie uczestniczy w licznych konferencjach. Lubi – kajaki, puzzle i swojego psa.

    Renata Rautszko

    Fizjoterapeutka
    Absolwentka Uniwersytety Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Doktorantka Akademii Wychowania Fizycznego im. Eugeniusza Piaseckiego w Poznaniu. Dyplomowany Terapeuta PNF, Terapeuta koncepcji Bobath dla dorosłych oraz Instruktor Fitness PFI basic. Od 2007 roku pracuje w Centrum Rehabilitacji Osób Chorych na Stwardnienie Rozsiane w Bornem Sulinowie. Członek Europejskiej Organizacji RIMS działającej naukowo na rzecz osób chorych na SM. Współpracuje z wieloma europejskimi ośrodkami rehabilitacyjnymi dla osób cierpiących na stwardnienia rozsiane między innymi z Centrum SM w Hakadal w Norwegii. Specjalizuje się w fizjoterapii neurologicznej.