Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

9 maja 2022

NR 135 (Kwiecień 2022)

Wykorzystanie fotorejestracji w obiektywizacji oceny postawy ciała

0 384

Zaburzenia postawy ciała dotyczą coraz większego odsetka dzieci i młodzieży. Uważa się, że może to prowadzić do zaburzeń funkcjonalnych, które mogą wywoływać konsekwencje zdrowotne w wieku dorosłym [1]. Dlatego fizjoterapeuci coraz bardziej interesują się diagnostyką postawy ciała oraz leczeniem jej zaburzeń. Celem opracowania jest przedstawienie możliwości wykorzystania fotorejestracji do oceny jednego z głównych parametrów definiujących postawę ciała, czyli symetrii tułowia w płaszczyźnie czołowej.

Zaburzenia w postawie ciała dotyczą coraz większego odsetka dzieci i młodzieży. Uważa się, że stan ten może prowadzić do zaburzeń funkcjonalnych, które mogą wywoływać konsekwencje zdrowotne w wieku dorosłym [1]. Dlatego też diagnostyka postawy ciała oraz leczenie jej zaburzeń budzą coraz większe zainteresowanie wśród fizjoterapeutów. 
Szczególnie istotnym elementem w planowaniu fizjoterapii jest diagnostyka ukierunkowana na poszukiwanie związków przyczynowo-skutkowych. Mnogość dostępnych metod i narzędzi diagnostycznych utrudnia jednak standaryzację oceny postawy ciała. Brak jest również wyraźnego rozgraniczenia pomiędzy postawą prawidłową a postawą wadliwą, co dodatkowo utrudnia proces diagnostyczny. W konsekwencji dane dotyczące częstości występowania wad postawy ciała są często rozbieżne i oparte na różnych kryteriach diagnostycznych [2]. 
Wydaje się, że jednym z największych wyzwań w ocenie postawy ciała jest jej obiektywizacja, która pozwoliłaby na jej udokumentowanie w sposób ilościowy [3]. Zgodnie z praktyką kliniczną opartą na dowodach naukowych (ang. evidence-based clinical practice) proces leczenia powinien być realizowany na podstawie rzetelnych narzędzi diagnostycznych, umożliwiających wiarygodną ocenę stanu narządu ruchu [4]. Opierając się na aktualnych standardach, powinno się mieć na uwadze przede wszystkim możliwość dokładnego ilościowego przedstawienia wartości poszczególnych parametrów, a nie tylko jakościowej oceny sylwetki [3].
Jedną z możliwości przeprowadzenia obiektywnej oceny postawy ciała jest fotorejestracja [3]. Do jej zalet można zaliczyć: 

  • możliwość zobiektywizowania oceny parametrów determinujących postawę ciała, 
  • nieinwazyjność, 
  • niski koszt – do przeprowadzenia badania nie jest wymagany profesjonalny sprzęt fotograficzny, zazwyczaj wystarczające jest użycie aparatu w telefonie komórkowym (smartfonie), który powinien być wyposażony w aplikację umożliwiającą analizę postawy ciała; aplikacje te są często bezpłatne, co dodatkowo uzasadnia stosowanie tej metody, 
  • łatwość wykonania. 

Cechy te powodują, że nie ma ograniczeń do częstego stosowania fotorejestracji w diagnostyce postawy ciała. Ponadto fotorejestracja sylwetki daje możliwość jej wizualizacji, co ułatwia dziecku zrozumienie nieprawidłowości w postawie ciała, daje również możliwość monitorowania zmian pod wpływem zastosowanej terapii [3]. 
Pewnym ograniczeniem oceny postawy ciała z wykorzystaniem fotorejestracji jest dwumiarowy charakter uzyskiwanego obrazu. Dlatego nie należy jej traktować jako jedynego źródła informacji o sylwetce badanej osoby, ale powinna być ona uzupełnieniem funkcjonalnej diagnostyki fizjoterapeutycznej [3]. 

POLECAMY

Fotorejestracja — metodyka oceny postawy ciała

W przypadku każdej metody czy narzędzia wykorzystywanego do oceny narządu ruchu konieczne jest zapewnienie odpowiedniej rzetelności prowadzonych pomiarów [4]. Dlatego, aby ocena postawy ciała z wykorzystaniem fotorejestracji była wiarygodna, należy stosować odpowiedni standard badania.
Na technikę fotorejestracji sylwetki składają się czynności dotyczące: 

  • przygotowania stanowiska do badania, 
  • przygotowania badanego do wykonania zdjęć, 
  • przeprowadzenia fotorejestracji, 
  • analizy zdjęć oraz interpretacji uzyskanych wyników [3, 5]. 

Przygotowanie stanowiska do badania

Miejsce do badania powinno się znajdować w odległości 300 cm od miejsca, w którym będzie się znajdował aparat fotograficzny. Aparat powinien być umieszczony na statywie (90 cm od podłoża) (zdj. 1a). 
Dopuszczalne jest wykonanie zdjęcia bez statywu (z ręki), ważne jest jednak, aby w tej sytuacji utrzymywać położenie aparatu na zalecanej wysokości oraz zapewnić jego ustawienie równolegle do ściany znajdującej się za badanym (zdj. 1b). 
Tło zdjęcia (ściana za osobą badaną) powinno być w jednolitym kolorze (najlepiej ciemnym). Miejsce, gdzie będzie ustawiana badana osoba, powinno zostać zaznaczone na podłożu dwiema liniami przecinającymi się pod kątem prostym, przy czym jedna z linii powinna przebiegać równolegle, a druga prostopadle do ściany znajdującej się za osobą badaną.

Zdj. 1. Stanowisko do wykonywania fotorejestracji: a) ustawienie aparatu na statywie w odległości 300 cm od miejsca badania; b) wykonanie zdjęcia bez statywu, z ręki 

Przygotowanie badanego do wykonania zdjęć 

Osoba badana powinna być rozebrana do bielizny. Ważne, aby u dziewcząt stanik przylegał do tułowia, przy jednocześnie jak najmniejszym zasłanianiu jego powierzchni (kręgosłup, łopatki). Podczas przygotowania dziecka do badania należy zwrócić uwagę, aby dolna bielizna (majtki, krótkie spodenki) nie zasłaniała górnej części szpary pośladkowej, co jest niezbędne do późniejszej oceny wybranych parametrów fotograficznych. Włosy powinny być spięte tak, aby był odsłonięty otwór słuchowy zewnętrzny (zdj. 2). 

Zdj. 2. Lokalizacja punktów na ciele badanego:
a) na tylnej części tułowia; b) na lewym boku; 
c) na przedniej części ciała; d) na prawym boku


Na ciele dziecka należy zaznaczyć punkty, które będą wykorzystywane do wyznaczania parametrów określających postawę ciała. Na tylnej powierzchni tułowia badanego są to: 

  • wyrostek kolczysty siódmego kręgu szyjnego (C7), 
  • przestrzeń pomiędzy szóstym a siódmym kręgiem piersiowym (Th6/Th7) (przeważnie na wysokości kąta dolnego łopatek), 
  • przejście piersiowo-lędźwiowe (Th12/L1), 
  • przejście lędźwiowo-krzyżowe (L5/S1), 
  • kolce biodrowe tylne górne (KKBTG) (zdj. 2a). 

W pozycji stojącej lewym bokiem do osoby wykonującej badanie: 

  • środkowy punkt wyrostka barkowego łopatki, 
  • krętarz większy kości udowej, 
  • szczyt kostki bocznej (zdj. 2b). 

Na przedniej części ciała: 

  • centralny punkt wcięcia mostka, 
  • kolce biodrowe przednie górne (KKBPG), 
  • centralny punkt rzepek (zdj. 2c). 

W pozycji stojącej prawym bokiem do osoby wykonującej badanie: 

  • środkowy punkt wyrostka barkowego łopatki, 
  • krętarz większy kości udowej, 
  • szczyt kostki bocznej (zdj. 2d). 

Następnie, wykorzystując punkty wcześniej zaznaczone na tylnej części tułowia (C7, Th6/Th7, Th12/L1, L5/S1, KKBTG), zaznacza się na prawej i lewej stronie punkty znajdujące się na tej samej wysokości co punkty zaznaczone na grzbiecie (zdj. 3).

Zdj. 3. Sposób zaznaczenia punktów na bocznej stronie tułowia na podstawie punktów zaznaczonych na tylnej części tułowia

Przeprowadzenie fotorejestracji 

Fotorejestracja sylwetki z przodu (zdj. 4A)
Badany przyjmuje swobodną (naturalną) pozycję stojącą w ustawieniu przodem do aparatu. W celu zapewnienia powtarzalności badania należy spełnić następujące warunki: 

  • stopy badanego powinny być obciążone równomiernie i ustawione na szerokość bioder w pozycji równoległej w stosunku do linii prostopadłej do ściany, zaznaczonej na podłożu, 
  • szczyt kostki bocznej powinien padać na linię równoległą do ściany (zdj. 5a), 
  • stawy kolanowe powinny być wyprostowane, 
  • kończyny górne badanego zwisają swobodnie wzdłuż tułowia, 
  • wzrok badanego powinien być skierowany przed siebie.

Fotorejestracja sylwetki z lewej strony (zdj. 4b)
Badany przyjmuje swobodną pozycję stojącą w ustawieniu lewym bokiem do aparatu, ze wzrokiem skierowanym przed siebie. Podczas wykonywania zdjęcia bocznego badany może zasłaniać kończynami górnymi lordozę lędźwiową oraz krętarz większy kości udowej, w takich sytuacjach kończyny górne należy nieznacznie zgiąć w stawach ramiennych (ok. 20°) oraz łokciowych (ok. 20°). Ruch w stawach kończyn górnych powinien być wykonywany powoli, tak aby nie doszło do ruchów tułowia. Stopy badanego powinny być ustawione na szerokość bioder, w pozycji równoległej w stosunku do linii równoległej do ściany, zaznaczonej na podłożu. Szczyt kostki bocznej powinien padać na linię prostopadłą do ściany.

Fotorejestracja sylwetki z tyłu (zdj. 4c)
Badany przyjmuje swobodną pozycję stojącą w ustawieniu tyłem do aparatu, ze wzrokiem skierowanym przed siebie. Stopy badanego powinny być ustawione na szerokość bioder w pozycji równoległej w stosunku do linii prostopadłej do ściany, zaznaczonej na podłożu. Szczyt kostki bocznej powinien padać na linię równoległą do ściany. Kończyny górne badanego zwisają swobodnie wzdłuż tułowia (zdj. 5c).

Fotorejestracja sylwetki z prawej strony (zdj. 4d) 
Badany przyjmuje swobodną pozycję stojącą w ustawieniu prawym bokiem do aparatu. Pozostałe warunki są analogiczne do zdjęcia w...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy