Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

15 marca 2019

NR 103 (Marzec 2019)

Dysfunkcje stawu krzyżowo-biodrowego - diagnostyka i terapia

596

Ból lędźwiowo-krzyżowy jest jednym z powszechniejszych problemów zdrowotnych, mających poważny wpływ na jakość życia. Szacuje się, że częstość jego występowania wynosi ok. 70–80%. Jedną z jego przyczyn mogą być dysfunkcje stawu krzyżowo-biodrowego. Warto wziąć to pod uwagę podczas procesu diagnostycznego, by móc szybko i skutecznie pomóc pacjentowi zgłaszającemu dolegliwości bólowe.

Wyodrębniono wiele czynników, które mogą być odpowiedzialne za rozwijającą się dysfunkcję lędźwiowo-krzyżową. Staw krzyżowo-biodrowy jest częstą przyczyną bólów lędźwiowo-krzyżowych. Według literatury może on być źródłem bólu w 13–30% przypadków. Biorąc pod uwagę częstość występowania dysfunkcji, wydaje się zasadne i ważne, żeby zbadać ten staw w celu wyleczenia problemu pacjenta w szybki i prawidłowy sposób [1].

POLECAMY

Objawy

Pacjenci, u których występują dysfunkcje stawu krzyżowo-biodrowego, najczęściej zgłaszają ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej w rzucie stawu krzyżowo-biodrowego oraz ból pośladka po stronie dysfunkcyjnego stawu. U części pacjentów mogą występować również dolegliwości bólowe w okolicy pachwiny oraz dolegliwości rzutowane do kończyny dolnej o topografii niedermatomalnej [2–4]. 

Diagnostyka funkcjonalna

Ocena funkcjonalna powinna zostać wykonana zarówno po stronie dysfunkcyjnej, jak i zdrowej z jednoczesnym zarejestrowaniem różnicy pomiędzy nimi. Z uwagi na charakterystyczny wzorzec bólu w pierwszej kolejności warto wykluczyć dysfunkcje w obrębie odcinka lędźwiowego i związanych z nim struktur nerwowych. W tym celu można zastosować test SLUMP (zdj. 1) oraz test SLR (zdj. 2). Do specyficznej oceny stawu krzyżowo-biodrowego można wykorzystać kombinację testów prowokacyjnych. Mają one za zadanie sprowokować ból, a więc wskazać, czy staw krzyżowo-biodrowy jest źródłem bólu. Aktualnie najlepszym kryterium diagnostycznym wykorzystywanym do tego celu jest zasada co najmniej dwóch pozytywnych testów prowokacyjnych [5]. 
Do najbardziej powszechnych i zalecanych testów prowokacyjnych dla stawu krzyżowo-biodrowego należą:

  • test dystrakcji (zdj. 3),
  • test pchnięcia uda (zdj. 4),
  • test kompresji (zdj. 5),
  • test pchnięcia kości krzyżowej (zdj. 6).

Ponieważ dysfunkcje stawu krzyżowo-biodrowego mogą być powiązane z innymi dysfunkcjami okolicy lędźwiowo-miedniczej, podczas diagnozowania należy uwzględnić również inne struktury, np. staw biodrowy lub odcinek lędźwiowy kręgosłupa. Bliskość obu struktur może powodować niekiedy nakładanie się na siebie objawów, co może utrudniać efektywne leczenie.
Po zróżnicowaniu stawu krzyżowo-biodrowego jako źródła bólu należy wykonać pozostałe testy funkcjonalne, które jednocześnie określą skalę problemu i posłużą do monitorowania efektywności prowadzonej terapii. W tym celu terapeuta ocenia:

  • zakres biernej ruchomości stawu krzyżowo-biodrowego,
  • asymetrię miednicy,
  • siłę i wytrzymałość stabilizatorów rejonu lędźwiowo-krzyżowego.

Opis przypadku

Wywiad
Pacjent lat 27, biegacz amator, z dolegliwościami bólowymi okolicy lędźwiowo-krzyżowej od dwóch tygodni. Główne miejsce bólu zlokalizowane w obszarze odpowiadającym prawemu stawowi krzyżowo-biodrowemu (ból miejscowy, głęboki i kłujący). Dodatkowo dolegliwości promieniujące do środkowej części pośladka prawego (ból rozlany, powierzchowny, ciągnący). Początek dolegliwości nagły, podczas zbiegania ze schodów. W przeszłości brak incydentów bólowych wyżej wymienionej okolicy. Aktualnie dolegliwości nasilają się podczas pierwszych momentów wstawania z łóżka,
schylania się oraz biegania (od pierwszego momentu mocnego stąpnięcia na prawą kończynę dolną). Dodatkowo odczuwanym objawem jest uczucie osłabienia całej prawej kończyny dolnej. Średni VAS z 24 h: 4/10.

Badanie funkcjonalne
Badanie orientacyjne ruchomości odcinka L/S sprowokowało znany pacjentowi ból podczas zgięcia tułowia w przód, wykazując znaczne ograniczenie ruchomości. Testem SLUMP oraz testem SLR wykluczono odcinek lędźwiowy oraz jego korzenie nerwowe jako źródło bólu. Testy prowokacyjne dla stawu krzyżowo-biodrowego potwierdziły jego dysfunkcję jako źródło bólu. W badaniu manualnym stwierdzono hypomobilność prawego stawu krzyżowo-biodrowego.

Przebieg terapii
Na czas terapii pacjentowi zalecono zaniechanie wykonywania treningów biegowych. Ostatecznie pełne wyzdrowienie pacjenta zajęło półtora miesiąca. W tym czasie odbyły się trzy sesje terapeutyczne w odstępach dwóch, 
trzech tygodni.

Pierwsza sesja terapeutyczna
W jej trakcie wykonano mobilizację stawu krzyżowo-biodrowego. Po pierwszej sesji terapeutycznej doszło do znacznego zmniejszenia bólu podczas testów prowokujących oraz odzyskania pełnego i bezbolesnego zgięcia tułowiowa w przód. Ćwiczeniem do wykonywania w domu była automobilizacja stawu krzyżowo-biodrowego.

Druga sesja terapeutyczna
Podczas wywiadu pacjent wskazał na wyraźne zmniejszenie wszystkich dolegliwości bólowych. W dalszym ciągu towarzyszyło mu uczucie osłabienia kończyny dolnej. W badaniu funkcjonalnym testy prowokujące w niewielkim stopniu nasilały znane dolegliwości. Test ruchomości prawego stawu krzyżowo-biodrowego w dalszym ciągu wskazywał na jego hypomobilność. Terapia polegała na wykonaniu manipulacji stawu krzyżowo-biodrowego. W dalszej kolejności przeprowadzono rozluźnienie tkanek miękkich okolicy prawego biodra. Do autoterapii w dalszym ciągu pozostawiono automobilizację stawu krzyżowo-biodrowego oraz rolowanie tkanek miękkich okolicy biodrowej prawej. Zalecono podjęcie prób biegowych przed kolejnym spotkaniem.

Trzecia sesja terapeutyczna
Podczas wywiadu pacjent wskazał całkowity brak dolegliwości bólowych mimo zwiększonej intensywności treningów. W badaniu funkcjonalnym nie stwierdzono nieprawidłowości w ruchomości stawu krzyżowo-biodrowego. Jako autoterapię wdrożono trening stabilizacji głębokiej rejonu lędźwiowo-krzyżowego. 
 

1. Test SLUMP
Pozycja wyjściowa pacjenta: Pacjent w pozycji siedzącej z plecami wyp...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy