Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

29 maja 2019

NR 105 (Maj 2019)

Metody oceny oraz uśmierzania bólu stosowane w fizjoterapii

0 3996

Ból towarzyszy niemal każdej chorobie bądź patologii i jest sygnałem świadczącym o nieprawidłowościach w organizmie człowieka. Bez względu na przyczynę go wywołującą uznaje się, że jest on chorobą samą w sobie z powodu towarzyszących mu objawów – zaburzeń snu i apetytu, drażliwości, upośledzenia ruchowego i zwiększonej męczliwości [1, 2].

Międzynarodowe Towarzystwo Badania Bólu (IASP – International Association for the Study of Pain) przedstawia następującą definicję zjawiska bólu: „przykre i negatywne wrażenie zmysłowe i emocjonalne, powstające pod wpływem bodźców uszkadzających tkanki lub zagrażających ich uszkodzeniem” [3–5]. 

Dane statystyczne szacują, że ból ostry występuje średnio u 5% populacji niezależnie od wieku. Z kolei ból o charakterze przewlekłym występuje u ok. 27% populacji i jego występowanie wzrasta z wiekiem. U osób przekraczających 65. rok życia może dotyczyć aż 50% populacji. Inne dane podają, że częstość wizyt u lekarza z powodu dolegliwości bólowych u osób powyżej 65 lat w porównaniu z pacjentami w wieku 18–30 lat wzrasta z 75 do 400 na 1000 wizyt. Dolegliwości bólowe u osób w podeszłym wieku dotyczą najczęściej: stawów (50–75%), okolicy krzyżowo-lędźwiowej (> 50%), kończyn dolnych (ok. 50%) i obwodowego układu nerwowego (5–12%) [6]. Z kolei u osób w przedziale wiekowym 45–55 lat dolegliwości bólowe dotyczą przeważnie głowy, jamy brzusznej, klatki piersiowej i twarzy, a częstość ich występowania zmniejsza się wraz z wiekiem [7].

POLECAMY

R e k l a m a 

Efektywne uśmierzanie bólu sprzyja rekonwalescencji. W przypadku braku lub nieefektywnego leczenia bólu utrzymujące się dolegliwości mogą prowadzić do narastania zmian patofizjologicznych w OUN, a ból o charakterze ostrym może przeistoczyć się w ból przewlekły. Dlatego też skuteczne działanie przeciwbólowe jest warunkiem zahamowania rozwoju niekorzystnych procesów fizjologicznych w ustroju [2, 5]. 

Walka z bólem już od najdawniejszych czasów stanowi istotną część medycyny. Postępowanie z bólem ewoluowało od czasów starożytnych aż po model współczesny charakteryzujący się multidyscyplinarnym podejściem oraz tworzeniem wyspecjalizowanych centrów leczenia bólu [8]. Warto podkreślić, że również metody medycyny fizykalnej znalazły zastosowanie w uśmierzaniu dolegliwości bólowych. 

Należy wspomnieć, że często fizjoterapia odbywa się poprzez ból, który towarzyszy osiągnięciu zamierzonego celu. Ból podczas fizjoterapii może być odpowiedzią organizmu np. na rozciąganie bądź ucisk obecne podczas usprawniania lub może być związany z działaniem czynników fizykalnych.

Zdarza się też, że reakcja po fizjoterapii jest różna, ponieważ różna może być reakcja ludzkiego organizmu na poszczególne bodźce. Zależnie od intensywności prowadzonej fizjoterapii nasilenie objawów może trwać krócej lub dłużej, lecz zazwyczaj jest to tymczasowa odpowiedź organizmu na zastosowaną terapię. Nasilenie objawów, w tym bólu, podczas fizjoterapii jest sygnałem dla terapeuty do zmiany sposobu rehabilitacji. Z drugiej strony ból nie zawsze sygnalizuje granicę wyznaczającą możliwości pacjenta i terapeuty. Może również wyznaczyć granicę, od której zaczyna się postęp. Dlatego też towarzyszenie bólu należy traktować jako tymczasowy efekt wpisany w proces rehabilitacji.

Podczas fizjoterapii zaleca się pacjentom przyjmowanie środków przeciwbólowych przed rozpoczęciem zabiegów bądź po ich zakończeniu. Większość doustnych leków przeciwbólowych należy przyjmować podczas posiłku, może to stanowić problem dla pacjentów korzystających z fizjoterapii. W niektórych przypadkach dolegliwości bólowe towarzyszące pacjentom w trakcie fizjoterapii są umiarkowane, a pacjenci niechętnie zażywają doustne środki przeciwbólowe ze względu na działania niepożądane towarzyszące przewlekłemu ich przyjmowaniu. Przy doborze odpowiedniego leku należy zwrócić uwagę na tę kwestię. W takich przypadkach zaleca się zastosowanie leków przeciwbólowych o miejscowym działaniu. Takie rozwiązanie istotnie redukuje częstość działań ubocznych w porównaniu z lekami podawanymi w postaci doustnej. Inną zaletą jest dostępność w aptekach bez recepty i szerokie spektrum 
zastosowania. 

Innowacyjną formułę leku o działaniu przeciwbólowym stanowi diklofenak spray-żel (Diky 4%). Lek stanowi precyzyjną farmakoterapię miejscową: jedno naciśnięcie pompki uwalnia zawsze taką samą ilość substancji czynnej. Istnieje również możliwość dostosowania dawki do stopnia nasilenia bólu poprzez ilość i...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!

Przypisy