Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu , Otwarty dostęp

15 marca 2019

NR 103 (Marzec 2019)

Od bólu zapalnego po ból neuropatyczny w schorzeniach kręgosłupa oraz innych zespołach bólowych

0 141

Ból jest głównym objawem diagnostycznym pojawiającym się w różnym rodzaju i natężeniu we wszystkich jednostkach chorobowych. Zdefiniowanie tego objawu oraz poznanie mechanizmów jego powstawania i występowania pozwoliły na lepsze zrozumienie jego etiologii.

Ból jest indywidualnym i złożonym procesem zależnym od wielu zmiennych [1]. W 1964 r., bazując na pracy Merskeya, Międzynarodowe Towarzystwo Badania Bólu zdefiniowało, czym ten objaw jest [2]. Natomiast Malzak i Wall w 1965 r. opublikowali w czasopiśmie „Science” mechanizmy dotyczące dolegliwości bólowych, które pozwoliły na lepsze zrozumienie etiologii bólu.    
Ból przewlekły występuje u 30% osób dorosłych w Stanach Zjednoczonych [3]. Kobiety dwukrotnie częściej doświadczają dolegliwości bólowych. Około 52% cierpi na zespoły bólowe kręgosłupa [4]. 
Pacjenci doświadczający bólu mają często zespoły psychosomatyczne, manifestujące się wyższym natężeniem objawów depresji, przyjmują nadmierną ilość leków, w szczególności środków bez recepty, cierpią na zburzenia snu. 
W konsekwencji jakość ich życia ulega pogorszeniu, co z kolei wpływa negatywnie na społeczność, w której współwystępują. Oprócz objawów depresji u chorych mogą się pojawić stany lękowe oraz ból somatyczny. Roczne leczenie zespołów bólowych znacząco przewyższa koszt terapii chorób serca, nowotworów oraz cukrzycy. 
Dzisiejsze metody mogą zmniejszyć natężenie dolegliwości bólowych o 30–40% [4].

Definicje bólu

Definicja bólu nie jest jednoznaczna. Najczęściej w literaturze naukowej przywołuje się definicję Międzynarodowego Towarzystwa Badania Bólu (ang. International Association of Pain Studies). Według niego ból to nieprzyjemne doświadczenie emocjonalne oraz sensoryczne łączące się z potencjalnym lub rzeczywistym uszkodzeniem tkanek, lub inaczej opisanym urazem [1]. 
Inną definicję przedstawiło Amerykańskie Towarzystwo Diagnoz Pielęgniarskich. Opisuje ono ból jako stan, który jest indywidualnym doświadczeniem związanym z uczuciem dyskomfortu, wyrażonym w bezpośredniej werbalnej komunikacji lub w niewerbalny sposób [1]. 
Ból w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (ang. International Classification of Diseases version 10) jest kodowany osobno w każdej jednostce chorobowej [5]. Zespoły bólowe kręgosłupa są kodowane jako M54 pod nazwą dorsalgia (ogólnie ból pleców) [5]. W tym kodowaniu znajdują się:

  • radikulopatia (M54.1), 
  • cervicalgia (M54.2), 
  • ischialgia (M54.3), 
  • lumbago (M54.4), 
  • zespoły bólowe dolnego odcinka kręgosłupa (M54.5), 
  • ból w odcinku piersiowym (M54.6), 
  • niespecyficzna dorsalgia (M54.9) [5]. 

Williams i wsp. twierdzą, że definicja bólu jest niekompletna. Wskazują oni na brak w opisie zdolności poznawczych oraz kontekstu społecznego bólu [2]. 

Typ bólu

Rozróżnia się kilka typów dolegliwości bólowych. W zależności od czasu, w którym ból się pojawił, można mówić o bólu ostrym albo przewlekłym. Ból ostry jest najczęstszym powodem zgłaszania się na Szpitalne Oddziały Ratunkowe (SOR). Szacuje się, że 42% osób zgłaszających się do SOR raportuje ostry ból [6]. Około jednej piątej osób cierpi na ból przewlekły (chroniczny), który jest przyczyną mniej więcej 15–20% wizyt lekarskich [7]. 
Treede, którego zespół stworzył na potrzeby klasyfikacji ICD 11, dzieli ból przewlekły na: 

  • ból pierwszorzędowy, 
  • ból nowotworowy, 
  • chroniczny ból po urazach oraz zabiegach chirurgicznych, 
  • przewlekły ból neuropatyczny, 
  • przewlekłe bóle głowy oraz twarzoczaszki, 
  • przewlekły ból wisceralny, 
  • przewlekły ból mięśniowo-szkieletowy [7].

Ból pierwszorzędowy rozróżniany jest jako trwający dłużej niż trzy miesiące, obejmujący przynajmniej jedną strukturę anatomiczną. 
Ból nowotworowy jest związany z objawami, jak również z leczeniem onkologicznym. Ból nowotworowy można podzielić na wisceralny, kostny (również dotyczy bólu mięśniowo-szkieletowego) oraz somatosensoryczny [7]. 
Ból po urazach oraz zabiegach chirurgicznych jest bólem mieszanym przez uszkodzenie wolnych zakończeń nerwowych oraz mieszanym z bólem zapalnym [8]. 
Przewlekły ból neuropatyczny w systematycznych przeglądach literatury występuje w dwóch kategoriach. Kategorią pierwszą jest ból przewlekły o charakterystyce neuropatycznej (uszkodzenie nerwów obwodowych), który jest rozpoznawany w 3–17% przypadków. Drugą kategorią jest neuralgia, powodowana przez stymulowanie jednego lub więcej nerwów bez uszkodzenia ich struktury. 
Szacuje się, że występuje u 3,9–72,3/100 000 osób na rok  [9]. 
Przewlekłe bóle głowy i trzewioczaszki występują przynaj...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników w ramach Otwartego Dostępu.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałów pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy