Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowoczesne metody fizjoterapii

24 lipca 2018

NR 73 (Czerwiec 2016)

Wprowadzenie do metody FED

0 159

Określenie „skolioza” jest pojęciem ogólnym. Pochodzi z języka greckiego 
i oznacza krzywą charakteryzującą jedno lub więcej patologicznych skrzywień kręgosłupa powstałych głównie w okresie wzrostu człowieka. Etiologia skolioz idiopatycznych nie jest znana. Prawdopodobnych przyczyn wywołujących patologiczne skrzywienia kręgosłupa jest wiele. U dzieci w okresie wzrostu deformacje kręgosłupa mogą się pogłębiać i prowadzić do wielu ciężkich zaburzeń. 
Proces leczenia skolioz jest trudny i skomplikowany, o czym świadczy 
różnorodność metod podejmujących leczenie tego schorzenia. Metoda FED 
(ang. fixation, elongation, derotation) to nowatorska propozycja terapii skoliozy.

Twórcą metody FED jest profesor Santos Sastre Fernandez. Opracował ją w wyniku długoletnich prac naukowo-badawczych. Jest obecna w Polsce od 2010 r. w postaci pierwszego sprowadzonego i zaprezentowanego urządzenia FED, wcześniej poprzez kilka edycji kursów metody FED. Obecnie metoda jest obecna w ponad 20 ośrodkach rehabilitacyjnych, corocznej konferencji metody FED oraz warsztatach. W ostatnim czasie coraz więcej zainteresowania skupia się wokół systemu FED (trójwymiarowe ustabilizowanie kręgosłupa przy jednoczesnym jego wydłużeniu i derotacji). Autor metody wyróżnia trzy główne fazy stosowane podczas terapii: 

  • elongację, 
  • utrwalenie,
  • derotację. 

W procesie oddziaływania fizjoterapeutycznego etapy te występują kolejno po sobie, wpływając na organizm poprzez zsumowanie potencjału terapeutycznego. Meto-
da FED opierająca się na teorii wzrostu rozwoju, wzajemnego oddziaływania oraz właściwościach chrząstki nasadowej (brzeżnej/epifitycznej) i neurocentralnej występujących w trzonach kręgów, potwierdzonej wieloma pracami badawczymi i doświadczeniami, nie tyko wpływa na struktury powięziowo-mięśniowe, ale również modyfikuje strukturę chrząstki, dzięki czemu jest możliwe prawidłowe odtworzenie mechanizmu wzrostu kręgu. Ten sposób leczenia skolioz u dzieci odpowiednio wcześnie zastosowany koryguje kręgosłup dotknięty postępującym skrzywieniem i pozwala ograniczyć konieczność stosowania interwencji chirurgicznych1 2 3.

Sposób leczenia zaproponowany przez Sastre’a jest oparty na zastosowaniu kinezyterapii instrumentalnej, aplikowanej za pomocą specjalnie opracowanego urządzenia FED, które pozwala siłom korekcyjnym oddziaływać na poziomie skrzywienia, w połączeniu z procedurami kinezyterapeutycznymi, fizykoterapeutycznymi, dokładną diagnostyką, kwalifikacją i okresową oceną wyników usprawniania.

Integralnymi częściami terapii są: 

  • specjalistyczne badanie i diagnoza, 
  • kwalifikacja, klasyfikacja oraz określenie procedur terapeutycznych charakterystycznych dla każdego przypadku i typu skrzywienia (klasyfikacja wg Kinga-Moe), 
  • przygotowanie fizykalne – ciepło, elektrostymulacja, trakcja,
  • terapia za pomocą urządzenia FED za szczególnym uwzględnieniem aktywnej autokorekcji i propriocepcji,
  • kinezyterapia analityczna – specjalnie dobrane procedury i zestawy ćwiczeń terapeutycznych mające zastosowanie w przypadku określonego rodzaju skrzywienia sklasyfikowanego wg Kinga-Moe. Kinezyterapia analityczna stosowana jest jako komplementarna część terapii FED, 
  • metody uzupełniające – np. kinezyterapia (ang. proprioceptive neuromuscular facilitation – PNF), kinesiology taping, pływanie,
  • gorsetowanie – w niektórych przypadkach jako uzupełnienie terapii stosuje się zaopatrzenie gorsetem typu Cheneau,
  • okresowa kontrola i ocena wyników usprawniania.

Badanie pacjenta

Oryginalna karta badania pacjenta, który ma zostać poddany terapii wg metody FED, w ośrodku autorów została zmodyfikowana w stosunku do hiszpańskiego wzoru w taki sposób, że zachowała wszystkie zagadnienia pierwowzoru, zostały dodane natomiast punkty dotyczące dodatkowych badań i testów funkcjonalnych.

Cała karta podzielona jest na trzy podstawowe grupy parametrów oceny osoby badanej: dane pacjenta, wyniki badania podmiotowego (wywiadu), wyniki badania przedmiotowego wraz z testami funkcjonalnymi oraz oceną badań obrazowych.

Dane pacjenta – w ich skład wchodzi imię i nazwisko, data urodzenia, płeć, grupa krwi, adres miejsca zamieszkania oraz numer telefonu kontaktowego do pacjenta lub w przypadku nieletniego pacjenta – do prawnego opiekuna.

Badanie podmiotowe (wywiad). Cały wywiad składa się z logicznie wynikających z siebie grup pytań:

 

  • rozpoczyna się od ewentualnej genetycznej linii pochodzenia skrzywienia, dlatego w wywiadzie pyta się o występowanie skrzywień kręgosłupa/skolioz w rodzinie;
  • druga część to pytania odnoszące się do przebiegu ciąży – czy występowały w jej trakcie jakieś komplikacje, choroby, czy przyjmowane były jakieś leki. Wszystkie te informacje mogą dotyczyć przyczyny powstania skrzywienia;
  • zadaje się również pytania dotyczące samego porodu oraz okresu bezpośrednio po porodzie i ogólnego rozwoju dziecka;
  • kolejnym etapem są pytania o stan obecny – głównie dojrzałości płciowej, która bezpośrednio przekłada się na możliwość prognozowania ewentualnej progresji skrzywienia;
  • dalej zadaje się pytania dotyczące sprawności intelektualnej i fizycznej badanego pacjenta oraz ogólnie pojętych dolegliwości bólowych (mogą one kierunkować zainteresowanie fizjoterapeuty, np. na bóle  wzrostowe występujące w okresie szybkiego rozwoju fizycznego), pomiaru dokonuje się dzięki zastosowaniu subiektywnej skali bólu (ang. visual analogue scale – VAS).

Badania przedmiotowe (fizyczne) oraz badanie funkcjonalne rozpoczyna się od określenia wagi i wzrostu oraz badania ad oculos pacjenta z przodu, boku i tyłu. W tej części warto się również skupić na ewentualnie występujących zaburzeniach czucia, asymetriach (wysokości ustawienia łopatek, talerzy biodrowych i innych) oraz wysokości wału lędźwiowego i garbu piersiowego – świadczących pośrednio o wielkości rotacji (zdj. 1) w danych obszarze kręgosłupa. Badaniem objęte są również: odchylenia od pionu [pomiar z zastosowaniem pionu rzuconego z guzowatości potylicznej; warto pamiętać o dokładnej analizie (w cm) odchyleń od prawidłowego przebiegu pionu w obrębie kąta dolnego łopatki, szpary pośladkowej, kostki przyśrodkowej (zdj. 2)], różnice w pomiarach długości kończyn górnych/kończyn dolnych, stosowania ortez, protez, występowania wady zgryzu i ewentualnego stosowania aparatów ortodontycznych, problemów w obrębie stawów skroniowo-żuchwowych, wady wzroku, wady słuchu.

Na tym etapie wykonywane są testy funkcjonalne:

  • test Piedallu, test Derbolowskiego (zdj. 3–4),
  • normy długości dla poszczególnych mięśni: m. gruszkowaty, m. naprężacz powięzi szerokiej, m. biodrowo-lędźwiowy, m. prosty uda, mm. kulszowo-goleniowe, m. trójgłowy łydki, m. dwugłowy uda, mm. przywodziciele stawu biodrowego, mm. czworoboczne lędźwi, m. piersiowy, m. mostkowo-sutkowo-obojczykowy,
  • t...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy