Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

11 lutego 2019

NR 102 (Luty 2019)

Dysplazja stawu biodrowego – część 2

0 7

Dysplazja stawu biodrowego u dzieci może być trudna do zdiagnozowania. Dlatego w pełnej diagnostyce korzysta się z badań fizycznych oraz obrazowych, jak USG i RTG. Podobnie leczenie rozpoznanej dysplazji nie należy do łatwych. Na wybór właściwej metody leczenia wpływ ma wiek dziecka i rodzaj występującego u niego schorzenia.

 

Do pełnej diagnostyki stanu stawów biodrowych używa się kombinacji badań fizycznych (badanie pediatryczne) i obrazowania (USG i RTG). Standardową praktyką stosowaną w krajach rozwiniętych jest kierowanie noworodków i małych dzieci na badania kontrolne polegające na wykonywaniu badania USG stawów biodrowych. Jest to badanie przesiewowe obejmujące całą populację nowo narodzonych dzieci. 

Amerykańska Akademia Pediatryczna zaleca badanie USG stawów biodrowych wszystkim dzieciom płci żeńskiej w szóstym tygodniu życia, a w szczególności urodzonym w jednej z trzech pozycji pośladkowych. Dalszej diagnozie należy poddać również dzieci, u których lekarz wykrył nieprawidłowości w czasie badania fizycznego. Rekomendowane jest też badanie RTG stawów biodrowych u dzieci w wieku czterech miesięcy lub starszych. 

Dysplazja stawu biodrowego może być trudna do zdiagnozowania, szczególnie jeśli jest obustronna, ponieważ zaburzone jest porównanie obu stawów (znów są symetryczne). Stawy biodrowe mogą być całkowicie prawidłowo zbudowane, jednak może występować niewielka niestabilność pogarszająca się w miarę dorastania dziecka. Szczególne niebezpieczeństwo zwichnięcia takiego stawu występuje w czasie, kiedy dziecko jest zrelaksowane, np. kiedy śpi. Głowa kości udowej potrafi się wtedy wysuwać z panewki. 

Kiedy dziecko ze zwichniętymi lub podwichniętymi stawami biodrowymi zaczyna chodzić, prezentuje chód kaczkowaty, który jest tylko trochę przesadzony w stosunku do chodu zdrowego dziecka rozpoczynającego chodzenie. W przypadku gdy tylko jedno biodro jest zajęte, łatwiej jest zauważyć różnice lub nieprawidłowości, ponieważ można je porównać z drugą, zdrową nogą. Zdarzają się przypadki, w których dysplazja rozwija się u dzieci starszych, u których badanie pediatryczne i badanie USG w szóstym tygodniu życia były prawidłowe. Przyczyny powstawania takiego zaburzenia nie są znane. 

Planowanie leczenia

Leczenie dysplazji stawu biodrowego nie jest proste. Uzależnione jest od wieku dziecka oraz rodzaju dysplazji. Metody leczenia zostały podzielone na metody zachowawcze oraz metody operacyjne (w przypadku gdy dotychczasowe leczenie nie przyniosło oczekiwanych rezultatów). 

Celem leczenia jest repozycja oraz utrzymanie skorygowanej pozycji głowy kości udowej w panewce stawu biodrowego, co daje więzadłom możliwość powrotu do prawidłowego napięcia oraz umożliwia kościom wzrost w prawidłowym kształcie. 

Jeśli zwichnięcie stawu biodrowego zachodzi w czasie porodu, więzadła są elastyczne i głowa kości udowej ma prawidłowy kształt. Więzadła dziecka są luźne, a chrząstka, z której zbudowana jest panewka, jest bardzo elastyczna. Staw biodrowy najczęściej wraca do prawidłowej pozycji, jeśli głowa kości udowej jest wprowadzona do panewki, a struktury kostne są ustawione stabilnie. 

W przypadku braku leczenia zwichnięcia stawu biodrowego po kilku miesiącach następuje duża zmiana w strukturach stawu. Miękkie ścięgna i więzadła stają się sztywne i naprężone. Potrzeba jest dużo więcej siły oraz dłuższego czasu, aby ustawić staw w prawidłowej pozycji i skorygować kształt struktur stawowych. Niejednokrotnie konieczne staje się wykonanie korekcji chirurgicznej. 

Noworodki

Leczenie: szelki Pavlika

Korekcja zwichnięcia lub podwichnięcia stawu biodrowego u noworodków najczęściej następuje bardzo szybko, gdyż hormony wydzielane w trakcie porodu powodują wiotkość i rozluźnienie więzadeł. W takim przypadku u najmniejszych dzieci wystarcza uprząż, która utrzymuje głowę kości udowej w panewce stawu w ustawieniu stabilnym. 

Są różne możliwości utrzymania struktur kostnych w prawidłowym ustawieniu, ale najbardziej powszechne są szelki Pavlika (szelki odwodzące). 
Zaleca się stosowanie aparatu przez całą dobę, przez okres 6–12 tygodni. Część lekarzy pozwala zdejmować aparat na czas kąpieli i zmiany pieluszki, pod warunkiem że kończyny dolne dziecka będą utrzymywane w odwiedzeniu przy scentrowanej w panewce głowie kości udowej. Po uzyskaniu prawidłowego ustawienia głowy kości udowej uprząż jest stosowana głównie w czasie snu przez następne cztery–sześć tygodni. 

Dzieci w wieku od jednego do sześciu miesięcy oraz starsze niemowlęta 

Leczenie: szelki Pavlika

Proces leczenia przebiega dokładnie tak samo jak w przypadku młodszych dzieci. Zastosowanie aparatu jest możliwe w przypadku nieznacznej niestabilności, gdy proces repozycji głowy kości udowej jest możliwy do wykonania.

W przypadku całkowitego zwichnięcia stawu biodrowego czas potrzebny na uzyskanie korekcji z zastosowaniem szelek Pavlika wynosi od dwóch do czterech tygodni (jest uzależniony od uzyskania prawidłowej elastyczności struktur mięśniowych i więzadłowych umożliwiających uzyskanie repozycji w stawie). Ważne jest, aby w takim przypadku dziecko nosiło uprząż przez całą dobę. Kiedy szelki są założone prawidłowo, niezbędna jest kontrola co jeden–dwa tygodnie w celu dopasowania uprzęży i sprawdzenia postępów leczenia (wykonywanie kontrolnych badań USG i RTG). 

Po uzyskaniu korekcji noszenie szelek Pavlika jest kontynuowane do czasu, aż więzadła są w stanie utrzymać staw biodrowy w stabilnej pozycji (najczęściej 6–12 tygodni).

Leczenie za pomocą szelek Pavlika powinno się zakończyć sukcesem w ciągu czterech tygodni. Jeśli tak się nie stanie, zalecana jest inna forma leczenia (brak korekcji może doprowadzić do uszkodzenia obrąbka stawu biodrowego). 

Dziecko w wieku od sześciu do 18 miesięcy

Zalecane leczenie: repozycja zamknięta

Leczenie w tej grupie wiekowej zależy od zaawansowania stopnia dysplazji i doświadczenia lekarza. 

W momencie wprowadzenia dziecka w uśpienie są cztery kroki do wykonania w procedurach zamkniętej repozycji:

  1. Artrogram – kontrast jest wprowadzany bezpośrednio do stawu w celu jak najlepszego uwidocznienia struktur kostnych na zdjęciu RTG. Pozwala to lekarzom zweryfikować podejrzenia co do stanu stawu biodrowego i zidentyfikować potencjalne problemy mogące przeszkodzić we wprowadzeniu głowy kości udowej do panewki.
  2. Podcięcie przywodzicieli – lekarz może zrobić ba...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy