Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowoczesne metody fizjoterapii , Otwarty dostęp

18 stycznia 2019

NR 101 (Styczeń 2019)

Działanie przeciwbólowe laseroterapii wysokoenergetycznej

593

Zastosowanie laseroterapii w medycynie ma już ponad 40 lat. Wykorzystywane jest powszechnie w chirurgii, medycynie estetycznej i fi zjoterapii. Początkowo przebadano i wprowadzono do powszechnego użytku lasery niskoenergetyczne (LLL – Low Level Laser Therapy) o mocy do 500 mW, które nie zwiększają temperatury tkanek powyżej 1°C. Wraz ze wzrostem mocy i dawki terapeutycznej w leczeniu zaczęto stosować lasery wysokoenergetyczne zwane w skrócie HILT lub HEL (High Intensity Laser Therapy, High Energy Laser). W niniejszym artykule zostaną przedstawione zalety ich stosowania w terapii przeciwbólowej.

Działanie terapeutyczne laserów wynika ze zjawiska fotobiomodulacji i fotobiostymulacji. Światło lasera wnika do tkanek, co powoduje aktywację łańcucha oddechowego (zwiększenie przyswajania tlenu), pobudzenie aktywności pompy sodowo-potasowej w błonie komórkowej, lepsze przenikanie jonów wapnia do komórki, wzrost syntezy ATP, kwasów nukleinowych i β-endorfin, przyspieszenie proliferacji komórkowej, ograniczenie przewodzenia bodźców bólowych we włóknach aferentnych oraz działanie antymutagenne. Ponadto wykazano wpływ wazodylatacyjny i naczyniotwórczy na naczynia krwionośne powodujący poprawę ukrwienia obwodowego i mikrokrążenia krwi. Co więcej, dzięki laseroterapii uzyskuje się stymulację syntezy kolagenu oraz regulację procesów enzymatycznych. Powyższe efekty pozwalają wykorzystać laser w terapii przeciwbólowej, w przyspieszaniu procesu regeneracji tkanek po urazach i w wielu typach schorzeń [1, 2]. 
Niestety, minusem laseroterapii niskoenergetycznej jest słaba penetracja fali świetlnej głębiej położonych tkanek oraz relatywnie długi czas zabiegu.
Wraz ze zwiększaniem mocy i dawki terapeutycznej w leczeniu zaczęto stosować lasery wysokiej mocy zwane w skrócie HILT lub HEL (High Intensity Laser Therapy, High Energy Laser). Są to lasery generujące impulsy o mocy do kilkudziesięciu watów (najczęściej 10–15 W), o krótkim czasie trwania impulsu i długich przerwach pomiędzy nimi, tak aby uniknąć uszkodzenia tkanek. Wysoka moc wyjściowa promieniowania laserowego umożliwiła głębszą penetrację i możliwość przekazania większej energii w krótszym czasie. Laser wysokoenergetyczny daje podobne efekty fotochemiczne jak laser niskoenergetyczny, ale dodatkowo pojawiają się skutki fotomechaniczne wynikające z absorpcji krótkotrwałych impulsów o wysokiej mocy i z powstawania w tkankach fali akustycznej powodującej rodzaj mikromasażu [3].
Niewątpliwie jedną z kluczowych zalet terapii laserem wysokoenergetycznym jest wysoka skuteczność przeciwbólowa. Pozwala ona na znaczne zmniejszenie stosowania leków przeciwbólowych. Cechuje się szybkim i długotrwałym wystąpieniem ulgi dla pacjenta bez większych działań niepożądanych. Taka terapia przyspiesza powrót do zdrowia pacjenta i zwiększa jego zaufanie do terapeuty.
Efekt przeciwbólowy uzyskuje się przez polaryzację czuciowych zakończeń nerwowych, wzrost wydzielania endorfin („bramkowanie” bólu), a także poprzez zmniejszenie odruchowego napięcia mięśniowego, pracę na punktach spustowych czy działanie wazodylatacyjne pozwalające na odprowadzenie z uszkodzonej tkanki produktów zapalnych.
Skuteczność przeciwbólowa terapii HILT/HEL jest coraz częściej oceniana w badaniach klinicznych jako konkurencyjna wobec dotychczasowo stosowanych metod leczenia. Efekt przeciwbólowy terapii laserem wysokoenergetycznym okazał się lepszy w porównaniu z innymi metodami fizykoterapii, takimi jak prądy TENS i ultradźwięki u pacjentów z chorobą zwyrodnieniową kręgosłupa szyjnego [4].
Terapia HILT okazała się skuteczniejsza od leczenia ultradźwiękami u pacjentów z bólami krzyża (Low Back Pain) [5].
U pacjentów z bólami kręgosłupa lędźwiowego (przepuklina dysku) uzyskano podobne efekty przeciwbólowe dzięki zastosowaniu laseroterapii wysokoenergetycznej w porównaniu do terapii łączonej TENS z lekami przeciwbólowymi (NLPZ), jednak efekty terapii laserem utrzymywały się znacznie dłużej [6].
Leczenie laserem wysokoenergetycznym ze względu na swój efekt przeciwbólowy może być alternatywą dla leczenia operacyjnego u osób z przewlekłymi zmianami zwyrodnieniowymi stawów, gdyż polepsza jakość codziennej aktywności u tych pacjentów [7].
Leczenie wysokoenergetyczną wiązką laserową jest problematyczne u pacjentów ze świeżymi urazami [8] ze względu na możliwość zaostrzenia procesów zapalnych poprzez efekt termiczny terapii laserowej. 
Odpowiedzią na ten problem może być opatentowany przez włoskiego producenta laserów wysokoenergetycznych Mectronic Medicale innowacyjny tryb terapeutyczny E²C o tak dobranych parametrach impulsowych wiązki laserowej, że skutecznie działa ona przeciwbólowo na tkanki przy znikomym efekcie termicznym [9].

Zdj. 1. Zabieg laseroterapii wysokoenergetycznej przy wykorzystaniu aparatu iLUX

Podsumowując, laseroterapia wysokoenergetyczna jest wysoce skuteczną formą terapii przeciwbólowej u pacjentów z przewlekłymi schorzeniami układu ruchu, przewyższającą skutecznością klasyczną fizykoterapię. Rozwój technologii przez niektórych producentów umożliwia stosowanie tej formy leczenia również u pacjentów po ostrych urazach bez obawy o przegrzanie tkanek zapalnych.

Piśmiennictwo

  1. Bugajski M., Krukowska J., Czernicki J., Biostymulacyjne promieniowanie laserowe i możliwości jego zastosowania w fizjoterapii, Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego i Narodowego Instytutu Leków w Warszawie 2010, t. 8, nr 3, Rzeszów, s. 343–348.
  2. Bonikowska-Zgaińska M., Laseroterapia w rehabilitacji, Rehabilitacja w Praktyce 2008, 2, 38–40.
  3. Kwolek A., Zwolińska J., Weres A., Wpływ dawki terapeutycznej na skuteczność laseroterapii nisko- i wysokoenergetycznej (HILT), Acta Bio-Optica et Informatica Medica 2011, 17, 3.
  4. Venosa M., Romanini E., Padua R., Cerciello S., Comparison of high-intensity laser therapy and combination of ultrasound treatment and transcutaneous nerve stimulation in patients with cervical spondylosis: a randomized controlled trial, Lasers Med Sci. 2018 Nov 15, doi: 10.1007/s10103-018-2682-7.
  5. Fiore P., Panza F., Cassatella G., Russo A., Frisardi V., Solfrizzi V., Ranieri M., Di Teo L., Santamato A., Short-term effects of high-intensity laser therapy versus ultrasound therapy in the treatment of low back pain: a randomized controlled trial, Eur J Phys Rehabil Med. 2011 Sep, 47(3), 367–373, Epub 2011 Jun 8. 
  6. Zati A., Fortuna D., Valent A., Filippi M.V., Bilotta T.W., High intensity laser therapy (HILT) versus TENS and NSAIDs in low back pain: clinical study, Progress in Biomedical Optics and Imaging – Proceedings of SPIE 2004, vol. 5610, doi: 10.1117/12 584 419.
  7. Kim G.J., Choi J., Lee S., Jeon C., Lee K., The effects of high intensity laser therapy on pain and function in patients with knee osteoarthritis, J Phys Ther Sci 2016 Nov, 28(11), 3197–3199, Epub 2016 Nov 29. 
  8. Łukowicz M., Pawlak A., Pawlikowski J., Weber-Zimmerman M., Zalewski P.,Laseroterapia wysokoenergetyczna (HILT) – zastosowania kliniczne, Inżynieria Biomedyczna – Acta Bio-Optica et Informatica Medica 2007,t. 13, nr 4, s. 326–330.
  9. //www.mectronicmedicale.com/en/therapies/multi-mode-hel-laser-therapy/high-power-laser.

Przypisy