Kręgosłup tworzy silną podstawę dla ciała człowieka. Zaburzenie jego fizjologicznych krzywizn daje wadę pos- tawy. W dzisiejszych czasach wady postawy są zaliczane do chorób cywilizacyjnych. Powodują dolegliwości bólowe oraz dyskomfort. Największą grupę wad postawy stanowią wady nabyte. Jedną z nich mogą być plecy okrągło-wklęsłe.

Proces starzenia jest związany ze stopniowo postępującym upośledzeniem funkcji układu ruchowego i systemu posturalnego. Głównym objawem niestabilności posturalnej są zaburzenia równowagi, a w efekcie upadki. Dane statystyczne podają, że utrata równowagi występuje u 14% populacji w przedziale 50–60 lat. W ciągu kolejnych 10 lat prawdopodobieństwo upadku wzrasta średnio do 22%, a wśród 80-latków problem utraty równowagi dotyka 33% osób [1].

Zespół de Quervaina jest drugim najczęściej występującym schorzeniem w obrębie kończyny górnej obok zespołu cieśni nadgarstka. Określany jest jako zapalenie pochewek ścięgnistych mięśni pierwszego przedziału prostowników, który zawiera ścięgna mięśnia odwodziciela długiego i prostownika krótkiego kciuka.

Różnego rodzaju schorzenia związane z którymkolwiek odcinkiem kręgosłupa zdarzają się bardzo często. Odcinek szyjny jest szczególnie narażony na rozmaite dysfunkcje. Osłabienie mięśni może w perspektywie czasu zaburzyć prawidłowe funkcjonowanie oraz wykonywanie podstawowych czynności codziennych. W tym przypadku skuteczne jest zastosowanie rehabilitacji. Postępowanie fizjoterapeutyczne ma na celu odbudowanie utraconej siły oraz wytrzymałości mięśniowej, która z czasem pozwoli wykonywać szereg ruchów bez jakiegokolwiek problemu.

Scoliosis is a general term for a group of diseases caused by a change in the shape and position of the spine [6]. According to the Scoliosis Research Society, scoliosis is bending of the spine with the Cobb angle of at least 10° measured on the radiograph [13,19,20]. The condition, which is colloquially called the lateral abnormal curvature of the spine, is actually a three-dimensional deformation [1,4,17]. Monitoring adverse changes in the structure and posture of the body is an important element of assessing health condition. Measuring the Cobb angle on the radiograph of the spine is the basic way to evaluate the size of scoliosis. However, due to exposure to radiation, the examination cannot be freely repeated which prevents the patient from the possibility of ongoing monitoring [7,21]. The three-dimensional nature of scoliosis suggests a need for specific diagnostics including the evaluation in all three planes. The Zebris CMS10 apparatus is a modern device for a non-invasive examination of body posture [15]. The use of 3D technology in the assessment of the trunk allows for precise analysis of individual problems in all the planes [10]. The Zebris system is as a useful tool for evaluating the shape of spinal curvatures and parameters describing body posture disorders [3,9,18,23]. The components of the Zebris CMS10 system include: a stand with a receiver, measurement sensors, an ultrasonic pointer consisting of two markers and a triple reference marker - a pelvis belt [24]. The measuring systems provide information about the position of the spine in the three planes. The measurement method is based on determining spatial coordinates for anatomical points located on the patient's body by measuring a delay between the emission of an ultrasonic pulse and its reception by measuring sensors [22]. A posture examination is performed in the standing habitual position and is based on indicating strategic anatomical points using the pointer; the points applied to the computer screen are used to create a three-dimensional spatial image of the patient's silhouette. After completing the examination, the software forms a test protocol for the assessment of individual posture parameters in the form of a report. The computer analysis includes the following: measurement of the angle of kyphosis and lordosis of the spine, scoliosis deformation and lateral tilt of the trunk. Values of the angles are determined between the vectors running through each of the two adjacent points thus determined. The values are calculated on individual sections of the spine line which corresponds to angle positioning in individual segments [4]. Total angles are calculated using the sum of individual angles for three given vertebrae [24]. According to the Dubousset's concept, too long anterior column in relation to the posterior columns is the main morphological defect in idiopathic thoracic scoliosis. This condition can reduce physiological thoracic kyphosis, and even cause lordotization [2]. Szczygieł et al. [16] point out to a relationship between the angle of spinal curvature in the frontal plane and the size of physiological curvatures of the spine. A larger angle of scoliosis causes a reduction in thoracic kyphosis and lumbar lordosis. On the other hand, children with scoliosis undiagnosed at the age of 11-13 and examined using the Zebris apparatus have a tendency to bigger thoracic kyphosis and lumbar lordosis [22,23]. The same position of the spine was observed in women by Zwierzchowska et al. [25]. These publications indicate a tendency for smaller thoracic kyphosis and lumbar lordosis in children with scoliosis, and the opposite positioning in children without scoliosis. In the research evaluating body posture parameters in children and adolescents carried out by Szczygieł et al. [16], the following parameters were obtained: for scoliosis the Cobb angle of 25-50°, the angle of kyphosis 23.9 and the angle of lordosis 31.17. The authors also indicate that studies of the angle of spinal curvature and sacrum being conducted in the Polish population lack appropriate standards. In Poland, depending on the measuring method, the ranges of thoracic kyphosis for children aged 11-13 years are as follows: electrogoniometer 20.1-38.9; photogrammetric method 152.3-165.3 and computer examination using the Zebris system 35.8-57.8 [22]. Analyzing the parameters of body posture examination using projection moiré, Mrozkowiak and Strzecha [12] observed discrepancies in the standards for thoracic kyphosis and lumbar lordosis and the lack of norms for comparison of measurement results. Literature discrepancies in standards for spinal curvatures in the sagittal plane were also reported by other authors [5,11]. According to Kotwicki and Śliwiński [8], secondary distortions in primary single-arch thoracic scoliosis (Th5-12) include excessive local kyphotisation of the proximal thoracic spine (Th1-5) and local kyphotisation of the thoracic-lumbar junction of the lumbar spine. Głowacki et al. [2] observed segmental lordotization of the lower thoracic spine in thoracic scoliosis with the low angular value combined with stiffening in the Adams test. Values of the angle of thoracic kyphosis and lumbar lordosis are presented in the literature as a segment of the circle (convexity and concavity), however a degree of bending of the upper and lower parts of the curvature may be different [14]. Because the Zebris CMS10 system measures the value of thoracic kyphosis from the height of Th1 to Th12, it is worth considering the measurement of thoracic kyphosis at two or three levels of the thoracic spine. These levels of the examination can be consistent with Kotwicki and Śliwiński's observations on the sagittal plane in children with scoliosis [8]. The use of the Zebris CMS10 device raises doubts about the credibility of standards for examining posture in the sagittal plane introduced in the manufacturer's software. The ranges of normal thoracic kyphosis and lumbar lordosis used in the examination are not fully verified. Therefore, it is worth using the American standards developed by Panjabi and White [16]. Given the above, we can conclude that standards used in the diagnosis of scoliosis in the sagittal plane need further thorough research analysis. REFERENCES Czaprowski D, Kotwicki T, Durmała J, Stoliński Ł. Fizjoterapia w leczeniu skoliozy idiopatycznej – aktualne rekomendacje oparte o zalecenia SOSORT 2011 (Society Scoliosis Orthopaedic and Rehabilitation Treatment. Post Rehab 2014;1:23-29. Głowacki M, Kotwicki T, Pucher A. Skrzywienie kręgosłupa. Dega W. Ortopedia i Rehabilitacja; Wydawnictwo PZWL. Warszawa 2003.:68-89. Graff K, Kizerwetter D, Domaniecki J. Wykorzystanie systemu ZEBRIS do oceny wybranych parametrów postawy ciała u pacjentów z bocznym skrzywieniem kręgosłupa. Czasopismo: Ortop.Traumatol.Rehab 2009;Vol.11(3):21-22. Hagner - Derengowska M, Dylewski M, Pyski M. Ocena ilościowa zgięcia kręgosłupa lędźwiowego z wykorzystaniem systemu Zebris. Doniesienia wstępne. Kwart. Ortop 2012;(1):31-41. Kluczyński M, Czernicki J. Ocena zmian asymetrii grzbietu grupy dzieci i młodzieży w dziesięcioletniej obserwacji. Ortop Traumatol Rehab 2012;3(6)Vol.14:239-249. Kotwicki T, Durmała J, Czaprowski D i wsp. Zasady leczenia nieoperacyjnego skolioz idiopatycznych – wskazówki oparte o zalecenia SOSORT 2006 (Society on Scoliosis Orthopaedic and Rehabilitation Treatment). Ortop Traumatol Rehab 2009;5(6),Vol.11:379-395. Kotwicki T, Frydryk K, Lorkowska M. i wsp. Powtarzalność i zgodność pomiaru rotacji tułowia skoliometrem Bunnella u dzieci ze skoliozą idiopatyczną. Fizjoter Pol 2006;2,Vol 6:111-116. Kotwicki T, Śliwiński Z. Diagnostyka skolioz idiopatycznych. Wielka Fizjoterapia, Red. Śliwiński Z, Sieroń A. Wydawnictwo Elsevier Urban & Partner. Wrocław 2014:115-125. Kowalski I, Protasiewicz – Fałdowska H, Siwik P, Zaborowska-Sapeta K, Dąbrowska A. i wsp. Analysis of the sagittal plane in standing and sitting position in girls with left lumbar idiopathic scoliosis. Pol Ann Med 2013,20,1:30-34. Kowalski I, Protasiewicz-Fałdowska H. Pomiary tułowia w pozycji stojącej i siedzącej zgodne z Evidence Based Medicine. Spine Surg 2013;1(5): 65-79. Łubkowska W. Zakresy normatywne fizjologicznych krzywizn kręgosłupa dla szczecińskich dzieci i młodzieży. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Prace Instystutu Kultury Fizycznej 2012;28:89-98. Mrozkowiak M, Strzecha M. Mora projekcyjna współczesnym narzędziem diagnostycznym postawy ciał. Antropomotoryka 2012,22(60):34-48. Negrini S, Aulisa AG, Aulisa L. et al. 2011 SOSORT guidelines: Orthopaedic and Rehabilitation treatment of idiopathic scoliosis during growth. Scoliosis 2012;7:3. Olszewska E, Trzcińska D. Nachylenie odcinków kręgosłupa względem pionu u dzieci w wieku 8-11 lat. Med Sport 2008;2(6).24:108-116. Rusek W, Pop T, Glista J, Skrzypiec J. Ocena postawy ciała u studentów w badaniu systemem ZEBRIS. Prz Med Uniw Rzesz Inst Leków 2010;3: 277–288. Szczygieł A, Janusz M, Marchewka A. Ocena wybranych parametrów postawy ciała dzieci i młodzieży przy użyciu nowoczesnej techniki diagnostyczno-pomiarowej w aspekcie terapeutycznym. Med Sport 2001;17(11):419–423. Trzcińska S, Kiebzak W, Wiecheć M, Śliwiński Z. Mechanizm kompensacji w leczeniu skolioz idiopatycznych metoda FED – wyniki wstępne. Fizjoter Pol 2017;17(2):6-14. Trzcińska S, Nowak Z. An analysis of scoliosis deformity in the computer study Zebris as an assessment of FED method effectiveness in treatment of idiopathic scolioses. Polski Merkuriusz lekarski.2020.48.285 Trzcińska S, Nowak Z. Compensation treatment of scoliosis - the use of parameters evaluating a global trunk rotation value. Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja.2020.113:60-64 Trzcińska S, Nowak Z. FED method in treatment of idiopathic scolioses. International Review of Medical Practice.2020.26.1:42-47 Trzcińska S, Stachura M, Kuśmirek A, Nowak Z. The use of innovative diagnostic tools in compensation treatment of scoliosis. Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja.2020.114:67-71 Walicka – Cupryś K, Przygoda Ł, Sadowska L, Szeliga E. Ocena krzywizn przednio-tylnych kręgosłupa dzieci w wieku 11-13 lat. Young Sport Science 2010;3:38-45. Walicka – Cupryś K, Skalska – Izdebska R, Drzał – Grabiec J, Sołek A. Związek pomiędzy postawa ciała i stabilnością posturalna u dzieci w wieku wczesnoszkolnym. Post Rehab 2013;(4):47-54. Zebris medical GmbH: WinSpine 2.3 Instrukcja obsługi. Badania postawy, kształtu kręgosłupa i jego ruchomości przy użyciu wskaźnika punktowego 2006:11-18. Zwierzchowska A, Gawlik K, Dudek J, Graca J, Palica D. Ocena postawy ciała studentów I roku Akademii Ekonomicznej w Katowicach. Med Sport 2008;1(6):37-44.

Postęp technologiczny, rozwój społeczeństwa informacyjnego, a także wzrost oczekiwań w zakresie opieki medycznej wymagają od świadczeniodawców systemu ochrony zdrowia stosowania coraz nowocześniejszych środków i form w usługach medycznych. Dlatego rozwija się m.in. telemedycyna, która ma zastosowanie również w zakresie rehabilitacji leczniczej. Dodatkowo jej rola wzrosła w obecnym czasie – epidemii w Polsce koronawirusa SARS-CoV-2. Stała się ona alternatywnym sposobem udzielania świadczeń zdrowotnych, w szczególności w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej.

Zapobieganie upadkom u ludzi starszych stanowi wyzwanie dla współczesnej medycyny i fizjoterapii. Upadki są jedną z głównych przyczyn obniżenia jakości życia  i mogą prowadzić do inwalidztwa, a nawet śmierci osób w podeszłym wieku. Należy podkreślić, że upadki są przyczyną aż 90–100% złamań kończyn [1].

Objawy występujące przy zespole mięśnia gruszkowatego są wynikiem bezpośredniego kontaktu mięśnia z nerwem kulszowym, który biegnie przez brzusiec mięśniowy. Mogą przypominać rwę kulszową, czyli schorzenie z grupy chorób korzeniowych pochodzenia kręgosłupowego. Zespół mięśnia gruszkowatego rozwija się jednak wskutek innych mechanizmów.

Zakażenie COVID-19 to w ostatnim czasie najistotniejsze wyzwanie dla medycyny na całym świecie. Każdego dnia wielu ludzi, nie tylko naukowców, obserwuje stan pacjentów, liczbę nowych zachorowań, zgonów, a także ozdrowień. Z dnia na dzień coraz więcej wiadomo o samej chorobie, sposobie jej przenoszenia, jej przebiegu, objawach, zmianach, jakie wywołuje w organizmie człowieka, i przede wszystkim o możliwościach leczenia. Z punktu widzenia fizjoterapii grupą docelową dla podejmowanych działań fizjoterapeutycznych będzie właśnie grupa ozdrowieńców, których stan zdrowia po przebyciu zakażenia i w wyniku tej infekcji może być zdecydowanie różny klinicznie. Oczywiste jest, że z upływem czasu pojawi się więcej pacjentów, którzy wyzdrowieli po przebytym zakażeniu COVID-19. Samo wyzdrowienie z zakażenia w wielu przypadkach nie będzie zakończeniem procesu leczenia i starań o odzyskanie pełnego zdrowia. Wiadomo już, że u pacjentów, którzy przeszli zakażenie COVID-19, w wyniku przebytej choroby może się pojawić szereg zmian/objawów, które utrudnią codzienne funkcjonowanie, m.in. gorsza kondycja/funkcjonowanie płuc, serca i wątroby, różnego stopnia problemy z oddychaniem, długotrwałe uczucie zmęczenia po przebytej infekcji. Badania pacjentów po przebytej chorobie wykazały, że pogorszenie wydolności organizmu dotyczyło zarówno tych, którzy mieli mało nasilone objawy i przechodzili zakażenie w łagodny sposób, jak i pacjentów z bardziej nasilonymi symptomami infekcji, z ciężkim i bardzo ciężkim przebiegiem choroby. U dużej liczby ozdrowieńców zauważono/zdiagnozowano również – m.in. w wyniku badań obrazowych przy użyciu tomografu komputerowego (TK) i rezonansu magnetycznego (MRI) – uszkodzenia płuc o różnym nasileniu. Z dostępnych danych wynika, że 6% wszystkich zakażonych pacjentów i 71% w grupie pacjentów z ciężką postacią COVID-19 wymaga sztucznej wentylacji płuc (IVL). Długotrwała wentylacja płuc i znieczulenie u pacjentów z COVID-19 skutkuje wysokim ryzykiem rozwoju dysfunkcji przepony wywołanej sztuczną wentylacją, której objawami są:  zanik włókien przepony,  przebudowa włókien mięśniowych, zwłaszcza przy długotrwałej wentylacji mechanicznej,  zmniejszona kurczliwość i osłabienie. 1. 2.0 Super Indukcyjna Stymulacja W związku z coraz liczniejszymi ozdrowieniami, a jednocześnie z występowaniem w grupie ozdrowieńców istotnej liczby pacjentów wymagających profesjonalnego postępowania fizjoterapeutycznego wydaje się zasadne podjęcie działań mających na celu jak najskuteczniejszą, a jednocześnie masową, łatwo dostępną rehabilitację oddechową i ogólnokondycyjną dla pacjentów po przebytym zakażeniu COVID-19, aby możliwie jak najszybciej przywrócić i zdecydowanie poprawić jakość funkcjonowania, szczególnie mając na uwadze to, że wyżej wymienione objawy poinfekcyjne pacjenci mogą odczuwać w sposób długotrwały.Kompleksowe programy rehabilitacyjne powinny obejmować metody, które pomogą przywrócić prawidłową pracę/ kurczliwość przepony oraz mięśni międzyżebrowych, poprawić upośledzoną wentylację płuc, hemodynamikę, wymianę gazową w niewydolności oddechowej oraz poprawić jakość życia pacjentów.Jedno z najnowszych przyjętych rozwiązań w fizjoterapii oferuje, na bazie fizykoterapii, skuteczną poprawę oddychania, wykorzystując do tego pole elektromagnetyczne wysokiej intensywności, o określonych parametrach zabiegowych, modulacji amplitudy oraz częstotliwości w połączeniu i współdziałaniu z innymi dostępnymi procedurami fizjoterapeutycznymi, np. kinezyterapią. 2. Zabieg BTL SIS |Terapia polem elektromagnetycznym Pole elektromagnetyczne wysokiej intensywności BTL SIS przede wszystkim wywołuje depolaryzację tkanki nerwowo-mięśniowej. W zależności od częstotliwości i intensywności oraz ich modulacji bodziec ten korzystnie wpływa na redukcję dolegliwości bólowych, przyspieszenie gojenia oraz rozluźnienie lub wzmocnienie mięśni. Również w przypadku schorzeń związanych z układem oddechowym terapia polem elektromagnetycznym wysokiej intensywności wydaje się zasadna i jest z powodzeniem stosowana, ponieważ:  działa rozszerzająco na naczynia krwionośne,  poprawia hipokoagulację,  rozszerza oskrzela,  zmniejsza stany zapalne,  normalizuje autonomiczną regulację oddychania zewnętrznego.  Ponadto zastosowanie tej metody pomaga zmniejszyć obrzęk śródmiąższowy i komórkowy w błonach śluzowych płuc i oskrzeli. BTL SIS posiada wbudowane programy terapeutyczne i procedury, których zastosowanie pozwala na wywołanie rytmicznych skurczów fizjologicznych mięśni – mięśni międzyżebrowych i przepony. Pozwala to na bardziej aktywną rehabilitację oddechową, poprawiając i aktywizując funkcję oddychania u pacjentów z wieloma dysfunkcjami układu oddechowego, powstałymi na różnym tle.Stymulację przepony i mięśni międzyżebrowych można zastosować również w rehabilitacji pacjentów z atrofią mięśni przepony po zakończeniu długotrwałej wentylacji mechanicznej lub/i długotrwałym unieruchomieniu w celu przywrócenia efektywnego procesu oddychania, jak również wzmocnienia mięśni osłabionych wskutek długotrwałego unieruchomienia.Stymulację polem elektromagnetycznym wysokiej intensywności BTL SIS należy wykonywać w połączeniu z fizjoterapią jako kompleksowy program fizjoterapii oddechowej obejmujący:  mobilizację kręgosłupa piersiowego oraz szyjnego,  stymulację przepony,  rozluźnienie pomocniczych mięśni oddechowych,  stymulację wszelkich innych mięśni osłabionych z powodu przedłużającej się bezczynności. Kluczowym celem rehabilitacji oddechowej jest: regresja szczątkowych ognisk zapalnych, zwapnień w płucach, ognisk niedodmy,  poprawa krążenia krwi i limfy, poprawa trofiki, zmniejszenie nadciśnienia krążenia płucnego,  poprawa drożności i drenażu oskrzeli,  zapobieganie zwłóknieniu – efekt „defibrosowania”, przywrócenie struktury błony śluzowej oskrzeli, obrony immunologicznej, tkanki limfatycznej,  poprawa wentylacji płuc,  wzmocnienie odporności nieswoistej. Na uwagę zasługuje również kilka utylitarnych cech proponowanej terapii. Jest ona: dostępna,  łatwa w stosowaniu,  dająca możliwość masowego prowadzenia, nieinwazyjna, komfortowa dla pacjenta. Według badań stymulacja elektromagnetyczna mięśni oddechowych prowadzi do znacznego wzrostu ciśnienia podczas wydechu, znacznej poprawy funkcji wydechowej, zwiększenia objętości oddechowej w porównaniu z maksymalnymi wynikami wysiłkowymi pacjentów. Metoda ta jest nieinwazyjna i komfortowa dla pacjenta. Jest to jedyne urządzenie na rynku, które wykorzystując bodziec w postaci pola elektromagnetycznego dużej intensywności o określonych parametrach: modulacji częstotliwości oraz intensywności, jest w stanie wspierać kompleksową fizjoterapię oddechową lub stanowić jej główny element dla pacjentów po przebytych infekcjach układu oddechowego, w tym COVID-19, i znacząco przyspieszyć czas regeneracji oraz poprawić jakość funkcjonowania pacjentów.     Piśmiennictwo Žarković D., Repetitive Peripheral Inductive Stimulation in Comprehensive Physiotherapeutic Approach – A Case Study, International Journal of Physiotherapy 2016; 3 (5): 569–574.  Lin V.W., Singh H., Chitkara R.K., Perkash I., Functional Magnetic Stimulation for Restoring Cough in Patients with Tetraplegia, Arch Phys Med Rehabil 1998; 79 (5): 517–522. Lin V.W., Hsiao I.N., Zhu E., Perkash I., Functional Magnetic Stimulation for Conditioning of Expiratory Muscles in Patients with Spinal Cord Injury, Arch Phys Med Rehabil 2001; 82 (2): 162–166. Kaplan M.A., Kazantsev Yu.I., 2006, Ushakov A.A. 2002. PACER, 2020. Kress J.P. i wsp., 2014.

Terapia tlenem hiperbarycznym to metoda wspomagająca leczenie wielu chorób zarówno chirurgicznych, jak i niechirurgicznych. Połączenie klasycznego leczenia z terapią hiperbaryczną ułatwia choremu szybszy powrót do zdrowia oraz aktywności, a także obniża koszty standardowego leczenia.

Określenie przyczyn odczuwania bólu i schorzenia może być utrudnione przy występowaniu potencjalnych, dodatkowych przyczyn/elementów napięcia o naturze psychologicznej i psychospołecznej. Zaplanowanie optymalnej formy terapii może wymagać od fizjoterapeuty rozpoznania i rozpatrzenia współwystępującego stresu niezwiązanego z bólem (ang. non-pain-related) wpływającego na to napięcie i aktualny stan zdrowia pacjenta.

Ból kręgosłupa nie stanowi już domeny osób ciężko pracujących fizycznie. W czasach sedenteryjnego trybu życia dolegliwości bólowe w obrębie odcinka lędźwiowego są popularnym problemem pracowników biurowych i innych osób spędzających znaczną część dnia przy biurku. Jedną z chorób, która dotyka takie osoby jest dyskopatia lędźwiowa. Termin „dyskopatia” stał się niezwykle powszechny, czego dowodem jest rosnąca liczba pacjentów zgłaszających się do gabinetów rehabilitacji z tą przypadłością. Zobacz czym jest dyskopatia lędźwiowa i jak przebiega rehabilitacja z wykorzystaniem nowoczesnego sprzętu.