Prawidłowa ruchomość stawu łokciowego odgrywa dużą rolę przy codziennych czynnościach, takich jak jedzenie, picie czy pielęgnacja ciała. W jeszcze większym stopniu dotyczy to sportu. Kontuzje stawu łokciowego, jeżeli nie są szybko wyleczone, mogą ciągnąć się miesiącami. Dlatego w każdym przypadku ważne jest precyzyjne badanie tego stawu.

Zmiany zwyrodnieniowe lub urazy ścięgien mięśni stożka rotatorów powodują bóle i niestabilność w obrębie stawu barkowego. Ze względu na swoją lokalizację i powierzchowny przebieg ścięgno mięśnia nadgrzebieniowego jest strukturą, która często ulega uszkodzeniu. Może to być spowodowane dużym urazem lub przewlekłym zespołem ciasnoty podbarkowej.

Życie człowieka zależne jest od wielu różnych czynników. Na jego jakość wpływają m.in. dobre samopoczucie fizyczne i psychiczne, status majątkowy czy poczucie spełnienia zawodowego. Jednak nieuchronnością jest upływający czas. Każdy człowiek na ziemi w każdej sekundzie starzeje się w sposób nieodwracalny, aby stać się u schyłku swojego życia starcem. 

Skierowanie lekarskie jest warunkiem koniecznym do powstania prawa pacjenta świadczeniobiorcy do wykonania i sfinansowania świadczenia opieki zdrowotnej ze środków publicznych. W niektórych sytuacjach ustawodawca pomija wymóg realizacji świadczenia zdrowotnego na podstawie przedłożonego skierowania. Należy pamiętać, że skierowanie lekarskie stanowi element dokumentacji medycznej pacjenta i korzysta z prawa do ochrony danych osobowych. Ponadto skierowanie nie może sugerować pacjentowi wyboru konkretnej placówki medycznej, ponieważ może to wskazywać na ograniczanie pacjentowi prawa do wyboru świadczeniodawcy. W przypadku rehabilitacji leczniczej realizacja świadczenia odbywa się na podstawie skierowania wystawionego przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego ważnego 30 dni od daty wystawienia. Ustawodawca zrezygnował bowiem z przyjętej zasady bezterminowości skierowań lekarskich w przypadku realizacji wspomnianych świadczeń.

W okresie ciąży w organizmie kobiety dochodzi do wielu zmian na poziomie fizjologicznym. Jedną z nich jest zwiększona masa ciała. Po porodzie waga kobiety normalizuje się, ale proces ten przebiega etapami. Najwięcej kilogramów kobiety tracą w ciągu trzech pierwszych miesięcy po porodzie. Ubytek pierwszych 4–5 kg dokonuje się wraz z urodzeniem dziecka i wydaleniem łożyska. Po tygodniu kolejne 3,18–5,0 kg kobiety tracą wraz z potem, moczem i odchodami popołogowymi oraz na skutek zwijania się macicy. W okresie od 3.–6. miesiąca po porodzie spadek masy ciała wynosi średnio ok. 1 kg. Kobiety, które do 6. miesiąca po porodzie nie powróciły do masy ciała sprzed ciąży, prawdopodobnie będą jeszcze długo ważyły więcej [1].

Dysfunkcje trzewne (wisceralne) są zaburzeniami lub zmianami funkcjonalnymi powiązanych elementów systemu trzewnego, włączając w to więzadła, powięź, układ limfatyczny i krwionośny, powiązania neurologiczne oraz system mięśniowo-szkieletowy. Dysfunkcje wisceralne mogą być powiązane z objawami miejscowymi (np. chorobą refluksową żołądka lub wysiłkowym nietrzymaniem moczu), objawami oddalonymi (np. ból barku spowodowany chorobą pęcherzyka żółciowego) albo z bezobjawowymi wzorcami napięć.

Zespół trzaskającego biodra (snapping hip syndrome – SHS), inaczej zwany coxa saltans lub biodro strzelające, to patologia stawu biodrowego opisywana jako słyszalny i/lub wyczuwalny podczas ruchu trzask albo kliknięcie w biodrze, któremu czasem towarzyszy ból. Ogólnie powodem charakterystycznego objawu jest przeskakiwanie ścięgna mięśnia nad wyniosłością kostną. Ból, zwiększający się po wysiłku fizycznym, opisywany jako tępy, związany jest ze stanem zapalnym odpowiednich kaletek w wyniku ich ciągłego drażnienia. Trzaskanie i ból najczęściej pojawiają się przy wchodzeniu po schodach, przy wstawaniu z pozycji siedzącej oraz przy rotowaniu nogi w leżeniu na boku.

Mięsień gruszkowaty pełni funkcję rotatora zewnętrznego oraz słabego odwodziciela i zginacza stawu biodrowego. Zespół mięśnia gruszkowatego (piriformis syndrome) jest dość rzadko występującym schorzeniem. Inną powszednią nazwą tego zespołu jest portfelowa rwa kulszowa (wallet sciatica).   

Kolejny poranek. Wstajesz zmotywowany do pracy, ubierasz się w markowe ciuchy, jesz lekkie śniadanie, wychodzisz na poranny jogging. Cały ten rytuał powtarzasz nie od dziś, wszystkie szczegóły co do minuty wypełniają początek dnia. Zwracasz dużą uwagę na swój wygląd, dietę oraz dobre samopoczucie. Jest jednak jedna czynność, o której nie pomyślałeś ani sekundy. To oddech. 

Niniejszy tekst jest pierwszym z serii artykułów dotyczących zachodzących zmian w analizowaniu ludzkiego ruchu i jego biomechaniki. W cyklu przeanalizowane zostaną poszczególne ciągłości mięśniowo-powięziowe, badania z zakresu powięzi, ułożenie ciała i ruch w różnych aspektach zależności strukturalnych w ciele. Każdy z artykułów podejmie inny aspekt wszystkich wymienionych elementów. Publikowany co kwartał artykuł będzie miał na celu przybliżenie koncepcji anatomy trains (taśm anatomicznych), metody integracji strukturalnej KMI (Kinesis Myofascial Integration) oraz informacji związanych z powięziowym spojrzeniem na ciało człowieka.   

W Polsce mięsaki tkanek miękkich (MTM) stanowią 1% wszystkich złośliwych nowotworów u dorosłych i 10% u dzieci. Rocznie występuje ok. 800–1000 nowych zachorowań. Mięsaki tkanek miękkich potrafią powstawać w każdej tkance pochodzenia mezenchymalnego, głównie jednak pochodzą z mezodermy oraz ektodermy. Najczęściej występują na kończynach (50%), na tułowiu, w przestrzeni wewnątrz- i zewnątrzotrzewnowej (40%) oraz na głowie i szyi (10%).

Ćwiczenie 1: Techniki tkanek miękkich rozcięgno-podeszwowe i mięśnie krótkie stopy zlokalizowane po stronie podeszwowej Cel: Zmniejszenie napięcia tkanek miękkich zlokalizowanych na podeszwowej stronie stopy. Pozycja wyjściowa: 1. Dziecko znajduje się w pozycji leżenia przodem. 2. Staw kolanowy zgięty do ok. 90°, stopa w pozycji nieznacznego zgięcia podeszwowego z palcami ustawionymi w zgięciu, co kontroluje prawa dłoń terapeuty. 3. Palce lewej dłoni zagłębione w tkankach miękkich stopy od strony przyśrodkowej. Sposób wykonania ćwiczenia: Najlepiej wyczuwalne będzie grube i twarde pasmo rozcięgna podeszwowego stopy rozciągające się od pięty aż do głów poszczególnych kości śródstopia. W tej pozycji terapeuta ma również dostęp do mięśni krótkich zginaczy stopy (zginacz krótki palców, zginacz krótki palucha), a także mięśnia zginacza długiego palucha. Terapeuta ocenia palpacyjnie napięcie poszczególnych tkanek i w zależności od potrzeby w pozycji zbliżonych przyczepów umieszcza swoje palce lewej ręki w odpowiednich bruzdach międzymięśniowych (ryc. A). Następnie w celu wykonania techniki terapeuta prawą ręką wykonuje stopniowe i powolne pogłębianie ruchu zgięcia grzbietowego w stawie skokowym oraz wyprostu w stawach międzypaliczkowych oraz paliczkowo-śródstopnych, cały czas utrzymując palce lewej ręki w leczonym miejscu. Gdy podczas wykonywania ruchu terapeuta poczuje pojawiające się pod palcami napięcie tkanek lub gdy nasilą się dolegliwości bólowe pacjenta, należy zatrzymać ruch i zaczekać na zmniejszenie napięcia tkanek. Gdy to nastąpi, można wrócić do stopniowego pogłębiania ruchu (ryc. B). Liczba powtórzeń: Całą czynność w zależności od potrzeb można powtórzyć kilkakrotnie, tak aby napięcie tkanek i ich bolesność uległa zmniejszeniu. Standardowo wykonuje się ok. 5 powtórzeń. Oczekiwany efekt: Zmniejszenie napięcia na tkankach miękkich znajdujących się na podeszwowej stronie stopy.     Ryc. 1A–B. Techniki tkanek miękkich rozcięgno-podeszwowe i mięśnie krótkie stopy zlokalizowane po stronie podeszwowej Ryc. 1B Czytaj również: Stopa wydrążona Ćwiczenie 2: Techniki mobilizacji ograniczonego ślizgu grzbietowego kości sześciennej względem kości piętowej oraz V kości względem kości sześciennej Pozycja wyjściowa: 1. Dziecko znajduje się w pozycji leżenia przodem ze stopą i podudziem podpartymi na klinie terapeutycznym. Sposób wykonania ćwiczenia: Terapeuta lewą ręką obejmuje kość piętową i dociska ją do klina w celu lepszej stabilizacji. Prawa ręka terapeuty wykonuje mobilizację ograniczonego ślizgu grzbietowego kości sześciennej względem kości piętowej poprzez głowę II kości śródręcza. Mobilizację wykonuje się w stopniu II i III napięcia struktur torebki stawowej w czasie od minimum 7 sekund do 1,5 minut, zależnie od tolerancji dziecka. W celu mobilizacji ograniczonego ślizgu grzbietowego V kości śródstopia należy odpowiednio zmienić chwyt. Terapeuta stabilizuje kość sześcienną, która jest podparta na klinie terapeutycznym, natomiast drugą ręką wykonuje mobilizację V kości śródstopia w kierunku dogrzbietowym. Liczba powtórzeń: Poszczególne mobilizacje dla każdego stawu wykonuje się standardowo w 3 powtórzeniach, trwających od 7 sekund do ok. 1,5 minuty w zależności od tolerancji dziecka. Oczekiwany efekt: Odtworzenie ślizgu grzbietowego kości sześciennej względem kości piętowej oraz V kości śródstopia względem kości sześciennej.     Ryc. 2. Techniki mobilizacji ograniczonego ślizgu grzbietowego kości sześciennej względem kości piętowej oraz V kości względem kości sześciennej Ćwiczenie 3: Techniki mobilizacji ograniczonego ślizgu grzbietowego kości skokowej względem kości łódkowatej oraz kości klinowatej I względem kości łódkowatej Cel: Poprawa ruchomości śródstopia. Pozycja wyjściowa: 1. Dziecko znajduje się w pozycji leżenia przodem ze stopą i podudziem podpartymi na klinie terapeutycznym.  2. Kość skokowa podparta jest na klinie terapeutycznym. Sposób wykonania ćwiczenia: Terapeuta lewą ręką obejmuje kość piętową i dociska ją do klina w celu lepszej stabilizacji stopy. Prawa ręka terapeuty wykonuje mobilizację ograniczonego ślizgu grzbietowego kości łódkowatej względem kości skokowej poprzez głowę II kości śródręcza. Mobilizację wykonuje się w stopniu II i III napięcia struktur torebki stawowej w czasie od minimum 7 sekund do 1,5 minuty, zależnie od tolerancji pacjenta. W celu mobilizacji ograniczonego ślizgu grzbietowego kości klinowatej I należy odpowiednio zmienić chwyt. Terapeuta stabilizuje kość łódkowatą, która jest podparta na klinie terapeutycznym, natomiast drugą ręką wykonuje mobilizację kości klinowatej I w kierunku dogrzbietowym. Liczba powtórzeń: Poszczególne mobilizacje dla każdego stawu wykonuje się standardowo w 3 powtórzeniach, trwających od 7 sekund do ok. 1,5 minuty w zależności od tolerancji dziecka. Oczekiwany efekt: Poprawa zakresu ruchomości śródstopia, odtworzenie ślizgu grzbietowego kości skokowej względem kości łódkowatej oraz kości klinowatej i względem kości łódkowatej.     Ryc. 3. Techniki mobilizacji ograniczonego ślizgu grzbietowego kości skokowej względem kości łódkowatej oraz kości klinowatej I względem kości łódkowatej Ćwiczenie 4: Techniki poizometrycznej relaksacji mięśni (PIR) dla mięśnia piszczelowego tylnego Cel: Poprawa zakresu ruchu ewersji w stawie skokowym dolnym. Pozycja wyjściowa: 1. Dziecko w pozycji leżenia przodem, z kolanem zgiętym pod kątem ok. 90°. 2. Terapeuta lewą dłonią obejmuje dystalną część podudzia pacjenta dla lepszej stabilizacji, a prawą dłonią obejmuje stopę od jej strony przyśrodkowej oraz od powierzchni podeszwowej. 3. Stopa znajduje się w pozycji neutralnej. Sposób wykonania ćwiczenia: W celu zmniejszenia napięcia mięśniowego mięśnia piszczelowego tylnego terapeuta może wykonać technikę relaksacji poizometrycznej. W pozycji początkowej dziecko nie powinno odczuwać żadnego rozciągania. Następnie prosi się o wykonanie lekkiego napięcia mięśnia poprzez dociśnięcie przodostopia do przedramienia terapeuty na 20–30% siły maksymalnej. Takie napięcie pacjent utrzymuje przez ok. 5 sekund. Po tym czasie prosi się o rozluźnienie napięcia i po 1–2 sekundach terapeuta nieznacznie pogłębia ruch zgięcia grzbietowego w stawie skokowym poprzez przeniesienie swojego ciężaru ciała na przedramię, aż do odczucia pierwszego napięcia wraz z komponentą ewersji (ryc. B). W tym nowym zakresie należy pozostać przez kolejne 30 sekund. Całą sekwencję, czyli napięcie – rozluźnienie – rozciągnięcie, można powtórzyć 3–5 razy. Na koniec dla zwiększenia efektu rozluźnienia mięśnia piszczelowego tylnego można wykonać napięcie jego antagonisty, czyli mięśni zginaczy grzbietowych stopy. W tym celu po wykonaniu ostatniej sekwencji dziecko proszone jest o utrzymanie zgięcia grzbietowego stopy, a terapeuta po przełożeniu ręki na grzbietową powierzchnię stopy wykonuje opór w kierunku zgięcia podeszwowego. Napięcie powinno trwać ok. 10 sekund i intensywnością 50% siły maksymalnej. Oczekiwany efekt: Zmniejszenie napięcia mięśnia piszczelowego tylnego, poprawa zakresu ruchu ewersji.     Ryc. 4A–B. Techniki PIR dla mięśnia piszczelowego tylnego Ryc. 4B Ćwiczenie 5: Technika PIR dla mięśnia płaszczkowatego Cel: Poprawa ruchomości w stawie skokowym górnym w kierunku zgięcia grzbietowego. Pozycja wyjściowa: 1. Dziecko w pozycji leżenia przodem, z kolanem zgiętym pod kątem ok. 90°. 2. Terapeuta lewą dłonią obejmuje dystalną część podudzia dziecka dla lepszej stabilizacji, a prawą dłonią obejmuje stopę od strony podeszwowej. 3. Stopa znajduje się w pozycji neutralnej. Sposób wykonania ćwiczenia: W celu zmniejszenia napięcia mięśniowego mięśnia płaszczkowatego terapeuta może wykonać technikę relaksacji poizometrycznej. W pozycji początkowej pacjent nie powinien odczuwać żadnego rozciągania. Następnie prosi się go o wykonanie lekkiego napięcia mięśnia płaszczkowatego poprzez dociśnięcie przodostopia do przedramienia terapeuty na 20–30% siły maksymalnej. Takie napięcie dziecko utrzymuje przez ok. 5 sekund. Po tym czasie prosi się o rozluźnienie napięcia i po 1–2 sekundach terapeuta nieznacznie pogłębia ruch zgięcia grzbietowego w stawie skokowym, poprzez przeniesienie swojego ciężaru ciała na przedramię, aż do odczucia pierwszego napięcia. W tym nowym zakresie należy pozostać przez kolejne 30 sekund. Całą sekwencję, czyli napięcie – rozluźnienie – rozciągnięcie, można powtórzyć 3–5 razy. Na koniec dla zwiększenia efektu rozluźnienia mięśnia płaszczkowatego można wykonać napięcie jego antagonisty, czyli mięśni zginaczy grzbietowych stopy. W tym celu po wykonaniu ostatniej sekwencji dziecko proszone jest o utrzymanie zgięcia grzbietowego stopy, a terapeuta po przełożeniu ręki na grzbietową powierzchnię stopy wykonuje opór w kierunku zgięcia podeszwowego. Napięcie powinno trwać ok. 10 sekund i intensywnością 50% siły maksymalnej. Oczekiwany efekt: Zmniejszenie napięcia mięśnia płaszczkowatego, poprawa zakresu ruchomości w stawie skokowym górnym w kierunku zgięcia grzbietowego.     Ryc. 5. Technika PIR dla mięśnia płaszczkowatego Czytaj również: Stopa reumatoidalna – propozycja fizjoterapii Ćwiczenie 6: Technika samodzielnego rozciągania dla mięśnia brzuchatego łydki i płaszczkowatego Cel: Zmniejszenie napięcia i rozciąganie mięśni grupy tylnej goleni. Pozycja wyjściowa: 1. Dziecko staje przy ścianie w taki sposób, aby rozciągana kończyna znajdowała się w pozycji zakrocznej. 2. Druga kończyna dolna znajduje się w pozycji wykrocznej, a obie dłonie opierają się o ścianę.  3. Poddawana rozciąganiu stopa ustawiona jest na klinie terapeutycznym w taki sposób, aby była ustawiona w pozycji zgięcia grzbietowego. Sposób wykonania ćwiczenia: W celu wykonania samodzielnego rozciągania mięśnia brzuchatego łydki oraz mięśnia płaszczkowatego pacjent wykonuje powolne ugięcie obu stawów łokciowych i tym samym pochyla się całym tułowiem do przodu w stronę ściany. Istotne jest, aby podczas wykonywania tego ruchu pięta rozciąganej stopy nie utraciła kontaktu z podłożem i znajdowała się przez cały czas na klinie terapeutycznym, a także aby pacjent zbliżył cały tułów do ściany poprzez ugięcie stawów łokciowych, a nie przesunięcie brzucha do przodu, co będzie się wiązało z pogłębieniem lordozy lędźwiowej. W celu zmniejszenia napięcia mięśniowego tylnej grupy mięśni podudzia dziecko może wykonać technikę relaksacji poizometrycznej. W pozycji początkowej dziecko nie powinno odczuwać żadnego rozciągania. Następnie prosi się o wykonanie lekkiego napięcia mięśni grupy tylnej poprzez dociśnięcie przodostopia do klina na 20–30% siły maksymalnej i utrzymanie go przez około 5 sekund. Prosi się też o rozluźnienie napięcia i po 1–2 sekundach pacjent nieznacznie pogłębia ruch zgięcia grzbietowego w stawie skokowym poprzez pochylenie tułowia na ścianę do odczucia pierwszego napięcia i pozostaje w tym zakresie przez 30 sekund. Liczba powtórzeń: Całą sekwencję napięcie – rozluźnienie – rozciągnięcie można powtórzyć 3–5 razy. Jeżeli celem jest strukturalne zwiększenie długości skróconego mięśnia, należy wykorzystać formę rozciągania statycznego. Najlepszą efektywność uzyskuje się, gdy pozycję rozciągającą utrzymuje się w jak najdłuższym czasie – nawet do 10 minut. Oczekiwany efekt: W zależności od wykonywanej techniki uzyskuje się efekt zmniejszenia napięcia mięśni lub strukturalne rozciągnięcie.     Ryc. 6. Technika samodzielnego rozciągania dla mięśnia brzuchatego łydki i płaszczkowatego Marcin Rosiński