Ćwiczenie 1: Trakcja stawu skokowego górnego Cel: Poprawa ruchomości stawu skokowego górnego, zmniejszenie napięcia tkanek okołostawowych, przygotowanie do mobilizacji. Pozycja wyjściowa: 1. Podudzie dziecka ustabilizowane jest na stole pasem stabilizacyjnym. 2. Prawa dłoń terapeuty obejmuje kość skokową od strony przyśrodkowego łuku stopy, a lewa dłoń obejmuje kość piętową od strony bocznej. Kierunek ruchu: Kość skokowa – dystalnie. Zastosowanie: W przypadku ograniczonego zgięcia grzbietowego i podeszwowego w stawie skokowym górnym. Liczba powtórzeń: W zależności od tolerancji pacjenta wykonuje się mobilizacje trwające od 7 sekund do 1,5 minuty, standardowo 3–5 powtórzeń. Oczekiwany efekt: Poprawa zakresu ruchu w stawie skokowym górnym, rozluźnienie tkanek okołostawowych, przygotowanie do ćwiczeń i mobilizacji. Ćwiczenie 2: Trakcja stawu skokowego dolnego   Cel: Poprawa ruchomości stawu skokowego dolnego, rozluźnienie tkanek okołostawowych. Pozycja wyjściowa: 1. Dziecko w pozycji leżenia przodem, przodostopie leży na stole. W celu stabilizacji kość skokowa podparta jest woreczkiem z piaskiem. 2. Lewa dłoń terapeuty chwyta od strony brzusznej dystalną część podudzia dziecka, a kciuk obejmuje podudzie od strony bocznej. 3. Terapeuta umieszcza palce swojej prawej dłoni od strony podeszwowej stopy dziecka, obejmując kość piętową. 4. Przedramię terapeuty spoczywa na podudziu dziecka. Kierunek ruchu: Kość piętowa – dystalnie. Zastosowanie: W przypadku ograniczeń ruchu inwersji oraz ewersji stopy. Liczba powtórzeń: W zależności od tolerancji pacjenta wykonuje się mobilizację trakcyjną trwającą od 7 sekund do 1,5 minuty, standardowo w 3–5 powtórzeniach. Oczekiwany efekt: Przygotowanie do wmobilizacji stawowych i ćwiczeń, poprawa zakresu ruchomości stawu skokowego dolnego, rozluźnienie tkanek okołostawowych. Ćwiczenie 3: Mobilizacja ślizgu brzusznego kości skokowej   Cel: Odtworzenie ślizgu brzusznego kości skokowej względem kości piszczelowej. Pozycja wyjściowa: 1. Podudzie dziecka ustabilizowane jest pasem stabilizacyjnym na stole. 2. Stopa wystaje poza krawędź leżanki, a staw skokowy górny ustawiony jest w pozycji spoczynkowej. Sposób wykonania ćwiczenia: Podudzie dziecka ustabilizowane jest pasem stabilizacyjnym na stole. Stopa wystaje poza krawędź leżanki, a staw skokowy górny ustawiony jest w pozycji spoczynkowej. Lewa dłoń terapeuty obejmuje kości stępu dziecka od strony przyśrodkowej stopy i wykonuje trakcję w stopniu pierwszym (kierunek: kość skokowa – dystalnie). Palec wskazujący lewej dłoni terapeuty ułożony jest na kości skokowej od strony grzbietowej. Prawa dłoń terapeuty ułożona jest na kości piętowej, bezpośrednio przy kości skokowej – palec wskazujący od strony strzałkowej, kciuk – od strony piszczelowej. Kierunek ruchu: Kość skokowa – dobrzusznie. Zastosowanie: W przypadku ograniczonego ruchu zgięcia podeszwowego. Liczba powtórzeń: W zależności od tolerancji pacjenta wykonuje się mobilizacje trwające od 7 sekund do 1,5 minuty, standardowo 3–5 powtórzeń. Oczekiwany efekt: Poprawa zakresu ruchu zgięcia podeszwowego w stawie skokowym górnym. Ćwiczenie 4: Mobilizacja ślizgu grzbietowego kości skokowej   Pozycja wyjściowa: 1. Podudzie dziecka ustabilizowane na stole pasem stabilizacyjnym. 2. Stopa wystaje poza krawędź stołu. 3. Staw skokowy górny ustawiony w pozycji spoczynkowej. Sposób wykonania ćwiczenia: Terapeuta lewą dłonią chwyta kość piętową od strony przyśrodkowej i wykonuje lekką trakcję (stopień I) w stawie skokowo-goleniowym. Prawa dłoń terapeuty obejmuje od strony przyśrodkowej kości stępu, kciuk ułożony od strony grzbietowej na kości skokowej. Kierunek ruchu: Kość skokowa – dogrzbietowo. Zastosowanie: W przypadku ograniczonego zgięcia grzbietowego stopy. Liczba powtórzeń: W zależności od tolerancji pacjenta wykonuje się mobilizacje trwające od 7 sekund do 1,5 minuty, standardowo 3–5 powtórzeń. Oczekiwany efekt: Poprawa zakresu ruchu zgięcia grzbietowego w stawie skokowym górnym. Oznaczenie podpórki kości skokowej (orientacyjny podział stawu skokowego dolnego na komorę przednią i tylną od strony przyśrodkowej) W celu palpacji podpórki kości skokowej stopa dziecka powinna być ustawiona w taki sposób, aby tworzyć z podudziem kąt 90°. Sposób wykonania: Terapeuta przemieszcza swój palec od przyśrodkowej krawędzi podeszwowej strony stopy na wysokości kostki przyśrodkowej w kierunku proksymalnym.  Pierwszą napotkaną strukturą kostną będzie podpórka kości skokowej. Oznaczenie dna zatoki stępu (orientacyjny podział stawu skokowego dolnego na komorę przednią i tylną od strony bocznej) Sposób wykonania: Stopa dziecka ustawiona w pozycji pośredniej. Terapeuta układa swój palec wskazujący na brzegu przednim kostki bocznej, a następnie powoli przesuwa go w kierunku podeszwy stopy. Dno zatoki stępu pojawi się pod opuszką palca w postaci zagłębienia, do którego dostęp może być utrudniony przez mięsień prostownik krótki palców. Podczas palpacji mięsień ten powinien być rozluźniony. Ćwiczenie 5: Ślizg boczny kości piętowej w komorze przedniej   Cel: Poprawa ruchomości w stawie skokowym dolnym do ruchu ewersji. Pozycja wyjściowa: 1. Stopa dziecka ułożona jest na stole i zwrócona do niego swoją powierzchnią boczną. 2. Dystalna część kości podudzia oraz kość skokowa podparte są od strony bocznej woreczkiem z piaskiem. Sposób wykonania ćwiczenia: W przypadku ograniczenia ruchu ewersji stopy ograniczony będzie ślizg boczny kości piętowej w komorze przedniej. Ograniczenie takie może występować w przypadku szpotawego ustawienia kości piętowej. Terapeuta prawą dłonią obejmuje kość piętową od strony podeszwowej, układając swój kciuk na wysokości komory przedniej stawu skokowego dolnego, a palce – na powierzchni bocznej stopy. Lewa dłoń terapeuty ułożona jest nasadą na kciuku prawej dłoni, który ogniskuje siłę mobilizacji w odpowiednim miejscu. Kierunek ruchu: Kość piętowa – bocznie w komorze przedniej. Liczba powtórzeń: Czas trwania mobilizacji od 7 sekund do 1,5 minuty, zależnie od tolerancji dziecka. Siła w stopniu II i III napięcia torebki stawowej. Oczekiwany efekt: Odtworzenie ślizgu bocznego kości piętowej w komorze przedniej – poprawa zakresu ruchomości w stawie skokowym dolnym w kierunku ruchu ewersji. Ćwiczenie 6: Ślizg przyśrodkowy kości piętowej w komorze tylnej    Pozycja wyjściowa: 1. Stopa dziecka ułożona jest na stole i zwrócona do niego swoją powierzchnią przyśrodkową. 2. Dystalna część kości podudzia oraz kość skokowa podparte są woreczkiem z piaskiem. Sposób wykonania ćwiczenia: W przypadku ograniczenia ruchu ewersji stopy ograniczony będzie ślizg przyśrodkowy kości piętowej w komorze tylnej. Ograniczenie takie może występować w przypadku szpotawego ustawienia kości piętowej.  Terapeuta lewą dłonią obejmuje kość piętową od strony podeszwowej, układając swój kciuk na wysokości komory tylnej stawu skokowego dolnego, a palce – od strony przyśrodkowej stopy. Prawa dłoń terapeuty ułożona jest nasadą na kciuku lewej dłoni, który ogniskuje siłę mobilizacji w odpowiednim miejscu. Kierunek ruchu: Kość piętowa – przyśrodkowo w komorze tylnej stawu skokowego dolnego. Liczba powtórzeń: Czas trwania mobilizacji od 7 sekund do 1,5 minuty, zależnie od tolerancji dziecka. Siła w stopniu II i III napięcia torebki stawowej. Oczekiwany efekt: Odtworzenie ślizgu przyśrodkowego kości piętowej w komorze tylnej – poprawa zakresu ruchomości w stawie skokowym dolnym w kierunku ruchu ewersji. Marcin Rosiński

Zgodnie z przepisami prawa na kierowniku podmiotu leczniczego spoczywa odpowiedzialność za zapewnienie przestrzegania praw pacjenta w placówce medycznej. Odpowiedzialność ta wyraża się przede wszystkim w zapewnieniu dostępu do informacji o prawach pacjenta, zapewnieniu pacjentom dostępu do dokumentacji medycznej i przestrzeganiu ochrony danych osobowych pacjentów.

Proces rehabilitacji jest spotkaniem dwóch specjalistów: pacjenta – można by rzec eksperta od samego siebie, swoich doznań i znajomości swojego schorzenia, oraz fizjoterapeuty – eksperta od narządu ruchu, mentora w kwestii sposobów procesu dochodzenia do zdrowia fizycznego. Celem obu tych ekspertów jest przede wszystkim niesienie ulgi w cierpieniu poprzez redukcje odczuć bólowych i przywracanie sprawności. 

Termoterapia to zastosowanie do potrzeb leczenia temperatury otoczenia wyższej od temperatury ciała pacjenta (ciepłolecznictwo) lub w przypadku leczenia zimnem – temperatury znacznie niższej od fizjologicznej temperatury ciała (zimnolecznictwo).

Pole magnetyczne niskiej częstotliwości stosuje się w terapii od ponad 20 lat. Dzięki postępowi w nauce i technice można skutecznie wykorzystywać tę formę energii fizycznej w medycynie, a magnetoterapia stała się istotnym elementem uzupełniającym leczenie wielu poważnych schorzeń. 

W gabinecie fizjoterapeutycznym często spotkać można osoby wskazujące na pośladek jako miejsce występowania u nich objawów bólowych. Najczęściej dolegliwości te towarzyszą zespołom bólowym kręgosłupa lędźwiowego. Praktyka uczy, że istnieje duża liczba struktur mięśniowych, więzadłowych, torebkowo-stawowych, okostnowych, nerwowych, których podrażnienie manifestuje się właśnie bólem pośladka. Co ciekawe, sam mięsień pośladkowy wielki rzadko jest przyczyną bólu.

Bieganie uchodzi za najprostszą formę ruchu i co do tego nie należy mieć wątpliwości. Wydawałoby się, że prosta forma ruchu niewymagająca praktycznie żadnego sprzętu poza butami i kawałkiem drogi jest mało narażona na występowanie uszkodzeń narządu ruchu, a tymczasem kontuzjogenność w tej dyscyplinie sportu jest duża. Według niektórych źródeł sięga aż 70%. 

Omawiany w artykule pacjent uległ wypadkowi komunikacyjnemu, w którym zniszczeniu uległy obie kości piętowe. W wyniku tego zdarzenia przeprowadzono operację zespalającą odłamy kości piętowej i pozostałych kości stopy (zdj. 1A–C). Ze względu na komplikacje pooperacyjne pierwsze obciążenia stopy miały miejsce po dwumiesięcznym bezruchu.  Zdj. 1A–C. Zdjęcie po operacji. Terapia dotyczy głównie prawej stopy   Zdj. 1B   Zdj. 1C   Największy problem stanowił brak możliwości chodu spowodowany ustawieniem stopy w odwróceniu. Na ten stan rzeczy składało się kilka nieprawidłowości: podwichnięcie kości łódkowatej ku górze w stawie skokowo-łódkowym, silne napięcie łuku przyśrodkowego stopy, totalne zniesienie ruchomości kości piętowej względem pozostałych kości spowodowane zarówno ingerencją ortopedyczną, jak i dwumiesięcznym okresem bezruchu, zaburzenie równowagi w strukturach mięśniowo-powięziowych mających wpływ na ustawienie stopy. Stopa i jej wpływ na segmenty ciała położone ponad nią  Specyfika przypadku wykazała, jak wielka jest rola stopy w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu. Stanowiąc silny, a zarazem dynamiczny fundament, który zmuszony jest reagować ciągłą zmianą napięć, nawet gdy pacjent stoi (wykonywanie czynności rękami, przechodzenie z nogi na nogę) sprawia, że jest ona poddawana ciągłym przeciążeniom. W gruncie rzeczy jest jednak do tego przystosowana i wręcz bardzo szybko reaguje na wszelakie zmiany aktywności. W tym przypadku dwumiesięczne usztywnienie oraz wyjątkowo duża ingerencja ortopedyczna podczas operacji sprawiły, że stopa pacjenta całkowicie zagubiła się w swojej roli zarówno podporowej, jak i lokomocyjnej. Zaburzenia fundamentu były przyczyną tego, że niemożliwe było osiągnięcie równowagi w segmentach położonych nad omawianym stawem, co prowadziło do przemieszczania się kątów padania osi ciężaru ciała, a tym samym zaburzało napięcia mięśniowo-powięziowe – począwszy od mięśni stawu kolanowego aż po okolice podpotylicznych segmentów ciała. Powrót do pełnej sprawności wymagał zatem zaangażowania w terapię całego łańcucha synkinetycznego oraz odtworzenia właściwych wzorców chodu. Etap terapii stanowiło przywrócenie mobilności kości piętowej poprzez pracę na rozcięgnie podeszwowym oraz stricte stawowych mobilizacjach. Mobilizacje stanowiły długotrwałą pracę, bardzo delikatną ze względu obecność śrub i blaszek ortopedycznych. Kolejny etap stanowiło też przywrócenie równowagi napięć między mięśniami podudzia, które mają wpływ na prawidłowe relacje między łukiem przyśrodkowym a łukiem bocznym stopy (omawiane w artykule). Następny etap stanowiła nauka chodu fizjologicznego poprzez proprioceptywne torowanie.  Etap drugi terapii to czas, gdy wałki Blackrool znacznie ułatwiają pracę terapeucie, a także umożliwiają sensowną autoterapię prowadzoną w warunkach domowych. Największym problemem, który zaburzał funkcję chodu u pacjenta, była stopa ustawiona w odwróceniu z jednoczesnym skróceniem łuku przyśrodkowego stopy. Ciężar ciała w tym wypadku padał na boczną krawędź pięty, mały palec i nieznacznie na palucha. W podfazie podporu w momencie, gdy stopa powinna całym przodostopiem przyjmować obciążenia, uciekało ono wyraźnie w boczną stronę. Sprawiało to, że staw skokowy był bardzo niestabilny (zdj. 2). Zdj. 2. Zaburzenia osi padania ciężaru ciała oraz zaburzenia napięciowe łuku przyśrodkowego prawej stopy   Celem etapu drugiego było zatem rozluźnienie struktur odpowiedzialnych za wysoki łuk przyśrodkowy (mięsień piszczelowy przedni, mięsień piszczelowy tylny oraz zginacz palucha) oraz wzmocnienie mięśnia strzałkowego długiego. Rolery Blackroll mają olbrzymi wpływ na jakość powięzi powierzchownej znajdującej się tuż pod skórą. Jest to siateczkowata tkanka łączna wraz z tkanką tłuszczową. Stanowi ona niejako łącznik między leżącą nad nią warstwą skóry z leżącą poniżej gęstą tkanką łączną tworzącą tkankę głęboką otaczającą zarówno mięśnie, jak i bierne elementy układu ruchu. Powieź powierzchowna zawiera w sobie liczne naczynia limfatyczne, dzięki temu jest w stanie utrzymywać równowagę między produkcją płynu tkankowego oraz jego resorpcją w naczyniach limfatycznych. Wchłanianie tego płynu jest szczególnie skuteczne, gdy wytwarza się specyficzne dla nich ciśnienie uwarunkowane fizjologiczną pracą mięśni. Po długotrwałym bezruchu następuje sztywnienie tkanki powięziowej, uniemożliwiając fizjologiczną pracę mięśni. Autoterapia rolerem Blackoroll powoduje niejako rozluźnienie tkanki, ułatwiając swobodny przepływ płynów przez jej siateczkowate otwory i umożliwiając mięśniom pracę w ich fizjologicznych warunkach.  Mięsień piszczelowy przedni stanowi podstawowy podpór dla łuku przyśrodkowego. Biegnie on w przedziale przednim podudzia zaraz obok kości piszczelowej, przechodząc finalnie w torebkę stawową, więzadła, okostną kości klinowatej i pierwszej kości śródstopia, subtelnie się z nimi asymilując. Jego zablokowanie w skróceniu powoduje zatem silne pociąganie do głowowo oraz do grzbietowo całego łuku przyśrodkowego (zdj. 3). Zdj. 3. Autoterapia mięśnia piszczelowego przedniego   Mięsień piszczelowy tylny znajduje się w głębokim przedziale mięśni podudzia z tyłu błony międzykostnej i biegnąc w dół, przechodzi z tyłu kostki przyśrodkowej, żeby chwycić prawie wszystko, co znajduje się na podeszwie stopy, w ten sposób podtrzymując łuk przyśrodkowy. Ze względu na fakt, że mięsień ten jest przykryty mięśniem płaszczkowatym, jego terapia stanowi niejako wyzwanie terapeutyczne. Jednak poprzez pracę z całą grupą tylną podudzia można sprawić, że zrosty, które niewątpliwie powstały podczas tak długiego unieruchomienia, ulegają destrukcji (zdj. 4A–B). Zdj. 4A–B. Praca z całą grupą tylną mięśni podudzia   Zdj. 4B   Zginacz długi palucha również biegnie w głębokim, tylnym przedziale mięśni podudzia i jego terapia za pomocą wałka Blackroll także polega na odziaływaniu ogólnym. Dodatkowo terapii rozluźniającej poddaje się ścięgno tego mięśnia podczas pracy z całym rozcięgnem podeszwowym, skupiając się jednak na powolnych ruchach samego palucha. Terapia mająca na względzie ten mięsień jest niezbędna, ponieważ jego napięcie powoduje dalsze napięcia wzdłuż podeszwy stopy, tworząc w ten sposób cięciwę łuku rozciągniętą pomiędzy dwoma elementami kostnymi. Mięsień ten podtrzymuje łuk przyśrodkowy podczas chodu. Skutki jego zablokowania w skróceniu są zatem oczywiste.  Mięsień strzałkowy długi jest częściowo antagonistą mięśnia piszczelowego przedniego, gdyż z jednej strony podpiera łuk boczny, a z drugiej poprzez podnoszenie kości sześciennej nawraca lub stawia w pronacji łuk przyśrodkowy. Terapia obejmuje zatem wzmacnianie tego mięśnia włącznie z aktywacją jego mechanoreceptorów. Wpływ autoterapii rolerami Blackroll na przepływ płynów śródmiąższowych Rolery Blackroll mają również olbrzymi wpływ na jakość powięzi powierzchownej znajdującej się tuż pod skórą. Jest to siateczkowata tkanka łączna wraz z tkanką tłuszczową. Stanowi ona niejako łącznik między leżącą nad nią warstwą skóry ze znajdującą się poniżej gęstą tkanką łączną tworzącą tkankę głęboką otaczającą zarówno mięśnie, jak i bierne elementy układu ruchu. Powięź powierzchowna oprócz naczyń krwionośnych i nerwów zawiera w sobie liczne naczynia limfatyczne. Dzięki temu jest w stanie utrzymywać równowagę między produkcją płynu tkankowego oraz jego resorpcją w naczyniach limfatycznych. Wchłanianie tego płynu jest szczególnie skuteczne, gdy wytwarza się specyficzne dla niego ciśnienie uwarunkowane fizjologiczną pracą mięśni. Po długotrwałym bezruchu następuje sztywnienie tkanki  powięziowej, uniemożliwiając pracę mięśni w korzystnych dla nich warunkach. Tworzy się coś w rodzaju zassanego opakowania, które skutecznie uniemożliwia pracę w pełnych zakresach. Autoterapia wałkami Blackoroll powoduje rozluźnienie tkanki, ułatwiając swobodny przepływ płynów przez jej siateczkowate otwory i umożliwiając tym samym mięśniom pracę w ich fizjologicznych warunkach.  Wpływ rolowania wałkami Blackroll na szkielet układu naczyniowego Terapia tkanki powięziowej podudzia przyczynia się również do poprawy przepływu krwi w okolicach stawu skokowego. Jest to związane z umiejscowieniem się naczyń krwionośnych w powierzchownej warstwie powięzi, co szczególnie uwidacznia się w żyle odpiszczelowej, leżącej wraz ze swoimi dopływami między dwiema blaszkami powięziowymi (ponad warstwą mięśniową a pod warstwą błoniastą). Schemat ten ma miejsce aż po palce stóp, gdzie naczynia krwionośne i nerwy przebiegają małymi tunelami między wspominanymi tkankami. Prawidłowo nawodniona powięź staje się bardziej plastyczna na potrzeby układu naczyniowego, umożliwiając im swobodny przepływ krwi, a tym samym odżywianie kolejnych komórek oraz odprowadzanie zbędnych produktów przemiany materii. mgr Michał Dachowski absolwent AWF Warszawa, właściciel Fizjo4life, wykładowca ADIDAS Polska, IFAA Polska,  PSTM, BLACKROLL Polska, terapeuta FDM,  Klawikopresura, PNF, trener Blackroll

Bóle miednicy są bardzo szerokim tematem przysparzającym często wiele problemów. Jest to problem wielowątkowy i interdyscyplinarny. Miednica jako pierścień kostny jest swego rodzaju bastionem i ochroną tego, co znajduje się wewnątrz niej. 

Leczenie nieoperacyjne całkowitego przerwania ścięgna Achillesa stosuje się rzadko, zazwyczaj u osób w podeszłym wieku, o siedzącym trybie życia, przewlekle chorych, które nie spełniają ogólnych wymogów do leczenia operacyjnego. Metoda zachowawczego leczenia wydaje się najkorzystniejsza w przypadku niewielkich przerwań częściowych ścięgna Achillesa (naderwanie do 25%), z wyłączeniem sportowców i osób uprawiających czynnie sport. Istnieje jednak stosunkowo wyższy odsetek ponownych zerwań po samym leczeniu zachowawczym (7–17%). Wyjaśnia to anatomia rozerwanego ścięgna, gdzie w około 20% przypadków po zerwaniu tworzy się płat zrolowany uniemożliwiający poprawne gojenie ścięgna [1, 2, 3].  

Zespół Retta to choroba o podłożu genetycznym, związana z mutacją w chromosomie X, dotyczy głównie dziewczynek. Obraz kliniczny obejmuje szereg zaburzeń neurorozwojowych, które prowadzą do niepełnosprawności ruchowej oraz ograniczają możliwość komunikacji z otoczeniem. 

Udzielanie świadczeń zdrowotnych z zakresu rehabilitacji leczniczej wymaga spełnienia określonych wymagań dotyczących pomieszczeń, sprzętu i personelu przewidzianych przez prawo. Działalność lecznicza zakładu rehabilitacji może być wykonywana wyłącznie w takim zakresie, jaki został zgłoszony do rejestru podmiotów leczniczych. Jakakolwiek zmiana zakresu udzielanych świadczeń może nastąpić tylko po jej uprzednim zgłoszeniu organowi rejestrowemu i uzyskaniu wpisu w księdze rejestrowej. W trakcie udzielania świadczeń zdrowotnych fizjoterapeuci powinni ponadto pamiętać o przysługujących pacjentom prawach i ich respektowaniu. Prawa pacjenta to integralna część szeroko pojętych praw człowieka, które wymagają przestrzegania.